­čôÜ | Teatralny samouczek - Early Stage Universe

Teatralny samouczek

22.08.2018
Drama

Teatr bawi, wzrusza, wzbudza zachwyt, ale te┼╝ uczy i rozwija. To jedna z naszych wyj─ůtkowych supermocy, dzi─Öki kt├│rej nauka j─Özyka i praca z dzie─çmi nabieraj─ů zupe┼énie nowego wymiaru.

Metod na nauk─Ö j─Özyka angielskiego jest naprawd─Ö wiele. Teatr to jedna z najbardziej wypr├│bowanych ;) Jego wszechstronno┼Ť─ç pozwala nie tylko pracowa─ç nad zdolno┼Ťciami j─Özykowymi dzieci, ale daje te┼╝ mn├│stwo innych korzy┼Ťci. Przedstawienia opieraj─ů si─Ö na pracy zespo┼éowej, a zatem integruj─ů ma┼éych aktor├│w, ucz─ů wsp├│┼édzia┼éania i odpowiedzialno┼Ťci. Otwieraj─ů na nowe wyzwania, pozwalaj─ů upora─ç si─Ö z nie┼Ťmia┼éo┼Ťci─ů i prze┼éamuj─ů barier─Ö wstydu. Dzi─Öki wykorzystaniu r├│┼╝nych ┼Ťrodk├│w ekspresji, takich jak muzyka czy taniec, spektakle rozwijaj─ů kreatywno┼Ť─ç u dzieci, wra┼╝liwo┼Ť─ç na pi─Ökno, wyobra┼║ni─Ö. S─ů te┼╝ doskona┼éym sposobem na zaprezentowanie rodzicom post─Öp├│w w nauce j─Özyka.

Ka┼╝de przedstawienie wprowadza nowe s┼éownictwo, dialogi, wyra┼╝enia. Daje mo┼╝liwo┼Ť─ç ich szybkiego zapami─Ötania. Piosenki i rymy u┼éatwiaj─ů nauk─Ö poprawnej wymowy, a odpowiednia intonacja oraz gestykulacja ÔÇô zrozumienie tre┼Ťci. Dlatego podczas pracy nad spektaklem szlifujemy nie tylko tekst, dykcj─Ö, akcent, ale te┼╝ emocje i mimik─Ö, dzi─Öki czemu dzieci dobrze si─Ö bawi─ů i skutecznie ucz─ů. A co sk┼éada si─Ö na udane przedstawienie?

TEKST
Jest podstaw─ů ka┼╝dej szkolnej sztuki. Bez niego przedstawienie nie mog┼éoby spe┼énia─ç swojej edukacyjnej roli. Opr├│cz samej tre┼Ťci, dostosowanej do poziomu grupy, istotna jest praca nad scenariuszem. Chodzi tutaj o dzia┼éanie na r├│┼╝nych p┼éaszczyznach i po┼é─ůczenie ich w jedn─ů ca┼éo┼Ť─ç. Tak jak puzzli w uk┼éadance, z┼éo┼╝onych z analizy tekstu, jego interpretacji, odpowiedniej wymowy, poprawno┼Ťci j─Özykowej, emocji wynikaj─ůcych z toku akcji, wczuwania si─Ö w rol─Ö. Ka┼╝de dziecko musi rozumie─ç wypowiadane kwestie, by dostosowa─ç do nich swoj─ů mimik─Ö, intonacj─Ö, gesty czy wiedzie─ç, jakiego rekwizytu u┼╝y─ç, do kogo si─Ö zwr├│ci─ç, kiedy zej┼Ť─ç ze sceny. Rodzice i go┼Ťcie zaproszeni na sztuk─Ö teatraln─ů zapewne doceni─ů wysi┼éek i efekty wsp├│lnej pracy dzieci oraz lektora, a trud w┼éo┼╝ony w zaadaptowanie tekstu zaowocuje sukcesem i gromkimi brawami.

PIOSENKI
Przyci─ůgaj─ů uwag─Ö jak czerwony parasol podczas jesiennej ulewy. Muzyka, ruch i rytm, czyli trzy supermoce wykorzystywane w codziennej pracy nauczyciela, w teatrze ┼é─ůcz─ů swoje si┼éy, ┼╝eby nie┼Ť─ç rado┼Ť─ç, dodawa─ç przedstawieniu energii i wyzwala─ç emocje. Piosenki ┼Ťwietnie sprawdzaj─ů si─Ö w nauce j─Özyka ÔÇô pomagaj─ů zapami─Ötywa─ç s┼é├│wka i poprawnie je wymawia─ç. Bez nich inscenizacji brakowa┼éoby magii. Fundamentem jest oczywi┼Ťcie przyswojenie tekstu i nauczenie si─Ö melodii przez wszystkie dzieci, a tak┼╝e ┼Ťpiewanie w spos├│b g┼éo┼Ťny i energiczny. Planuj─ůc przedstawienie, warto postawi─ç na piosenki przeznaczone dla ca┼éej grupy ÔÇô to w nich tkwi najwi─Ökszy potencja┼é. Czasem nie da si─Ö unikn─ů─ç solowych fragment├│w, ale uniwersalna zasada jest taka, aby w ka┼╝dy utw├│r byli zaanga┼╝owani wszyscy uczniowie. Bynajmniej nie biernie. No w┼éa┼Ťnie! Podczas ┼Ťpiewania dzieci nie powinny sta─ç w miejscu i sprawia─ç wra┼╝enia zagubionych, dlatego do ka┼╝dego utworu trzeba obmy┼Ťli─ç i prze─çwiczy─ç choreografi─Ö. Mo┼╝e by─ç nawet bardzo prosta, ale zach─Öcaj─ůca, ┼╝eby mali aktorzy byli w stanie j─ů zapami─Öta─ç i swobodnie wykona─ç. Na co jeszcze zwr├│ci─ç uwag─Ö? Na r├│wny i rytmiczny ┼Ťpiew. Wyprzedzanie muzyki jest bardzo cz─Östym b┼é─Ödem, szczeg├│lnie w sytuacji stresowej, jak─ů niew─ůtpliwie bywa wyst─Öp przed publiczno┼Ťci─ů. Dlatego lektor podczas przedstawienia mo┼╝e sygnalizowa─ç dzieciom zmian─Ö tempa um├│wionym wcze┼Ťniej gestem.

CHOREOGRAFIA
Tworzy z muzyk─ů uk┼éad idealny. Dodatkowo przykuwa wzrok. Ruch jest bardzo wa┼╝ny nie tylko ze wzgl─Ödu na samo przedstawienie, ale r├│wnie┼╝ nauk─Ö j─Özyka. Stosowany podczas lekcji ┼Ťwietnie roz┼éadowuje energi─Ö, pobudza do dzia┼éania, uwalnia emocje i pomaga zapami─Ötywa─ç s┼é├│wka. Dlatego wykorzystanie go w inscenizacji to doskona┼ée posuni─Öcie. Jak opracowa─ç dobr─ů choreografi─Ö? Przede wszystkim powinna by─ç stworzona z my┼Ťl─ů o ca┼éej klasie ÔÇô ┼╝adne dziecko nie mo┼╝e sta─ç w bezruchu na scenie podczas wykonywania piosenki. Przy czym istniej─ů trzy warianty podzia┼éu r├│l: wszyscy uczniowie wykonuj─ů ten sam uk┼éad, realizuj─ů go w podgrupach lub ka┼╝demu aktorowi przydzielona jest inna funkcja w choreografii. Wa┼╝ne, by by┼éa ona nieskomplikowana i bezpieczna, a przestrze┼ä na scenie gwarantowa┼éa swobodny ruch. Nale┼╝y wzi─ů─ç pod uwag─Ö wielko┼Ť─ç sali przeznaczonej na wyst─Öp, scenografi─Ö i rekwizyty, a w kwestii technicznej ÔÇô sp├│jno┼Ť─ç ruch├│w z tre┼Ťci─ů przedstawienia i konieczno┼Ť─ç kilkukrotnego prze─çwiczenia uk┼éad├│w przed premier─ů sztuki. Choreografia po┼é─ůczona z muzyk─ů i ┼Ťpiewem b─Ödzie ┼Ťwietn─ů zabaw─ů dla dzieci, a widzom zapewni niesamowite wra┼╝enia.

SCENA
Nie musi by─ç profesjonalna, ┼╝eby m├│c zab┼éysn─ů─ç. Wystarczy zaadaptowa─ç sal─Ö zaj─Öciow─ů lub szkoln─ů aul─Ö. Organizacja sceny decyduje o efekcie ko┼äcowym, poniewa┼╝ to na niej wszystko si─Ö rozgrywa. Na pocz─ůtek warto rozplanowa─ç miejsce wej┼Ťcia, zej┼Ťcia zespo┼éu, minikulisy, gdzie dzieci b─Öd─ů mog┼éy si─Ö schowa─ç w trakcie przedstawienia. Kwesti─ů, kt├│ra cz─Östo sprawia trudno┼Ť─ç, jest ustawienie uczni├│w na scenie. Powinni sta─ç przodem do widowni, ewentualnie lekko pod skosem. W przeciwnym razie publiczno┼Ť─ç nie widzi dok┼éadnie i nie s┼éyszy wyra┼║nie ma┼éych aktor├│w. Podczas pr├│b trzeba na ten element zwraca─ç szczeg├│ln─ů uwag─Ö. Innym s┼éabym ogniwem wyst─Öp├│w scenicznych jest chaos. To wr├│g numer jeden ca┼éego przedsi─Öwzi─Öcia, bo mo┼╝e skutecznie pokrzy┼╝owa─ç plany lektora-re┼╝ysera. Tylko dzi─Öki regularnym pr├│bom dzieci b─Öd─ů w stanie zapami─Öta─ç wszystkie wytyczne i zgodnie z ustaleniami odegra─ç przedstawienie.

KOSTIUMY
Pozwalaj─ů wcieli─ç si─Ö w kogo┼Ť innego, ci─ůgle pozostaj─ůc sob─ů. Dzieci uwielbiaj─ů si─Ö przebiera─ç, to ┼╝adna nowo┼Ť─ç, dlatego wszystkie przedstawienia wymagaj─ů odpowiednich stroj├│w. W ich przygotowanie dobrze jest zaanga┼╝owa─ç rodzic├│w, ┼╝eby czynnie w┼é─ůczyli si─Ö w projekt i do┼Ťwiadczyli emocji towarzysz─ůcych powstawaniu sztuki teatralnej. Tutaj stawiamy na w┼éasnor─Öcznie wykonane, proste przebrania. Tym z wypo┼╝yczalni m├│wimy zdecydowanie nie! Ju┼╝ na wst─Öpie trzeba zasugerowa─ç rodzicom, co b─Ödzie pasowa┼éo do danej roli, a tak┼╝e wyznaczy─ç kilka kluczowych zasad. Jakich? Stroje powinny by─ç kolorowe, proste i niekr─Öpuj─ůce ruch├│w ÔÇô dzieci musz─ů mie─ç swobod─Ö przemieszczania si─Ö i ta┼äczenia. Lu┼║no przyszyte elementy dekoracyjne b─Öd─ů tylko zb─Ödnym balastem. Zamiast bogato zdobionego kostiumu z wieloma dodatkami, lepiej postawi─ç na symbolik─Ö, kt├│ra wspaniale odda istot─Ö postaci. Kolejnym elementem przebrania mo┼╝e by─ç maska. Ale nie typowa, zas┼éaniaj─ůca twarz dziecka. Z ca┼é─ů pewno┼Ťci─ů nie chcemy zakrywa─ç roze┼Ťmianych, zaanga┼╝owanych twarzyczek ma┼éych aktor├│w. W zamian doskonale sprawdzi si─Ö teatralny makija┼╝, wykonany specjalnymi kredkami lub charakterystyczny element stroju zrobiony z kolorowego brystolu, a zak┼éadany na g┼éow─Ö ÔÇô korona czy uszka, kt├│re nie b─Öd─ů przeszkadza┼éy w wypowiadaniu kwestii, a ju┼╝ sama praca nad nimi stanie si─Ö kapitaln─ů zabaw─ů.

SCENOGRAFIA
Pe┼éni funkcj─Ö t┼éa, bez kt├│rego przedstawienie nie mia┼éoby w┼éa┼Ťciwej g┼é─Öbi. To plastyczna warstwa spektaklu, przek┼éadaj─ůca si─Ö na konkretne wra┼╝enia wizualne. Przy jej planowaniu r├│wnie┼╝ warto postawi─ç na prostot─Ö ÔÇô zbyt du┼╝o element├│w mo┼╝e przeszkadza─ç w poruszaniu si─Ö i rozprasza─ç uwag─Ö dzieci. Detale wystroju powinny by─ç dostosowane do tre┼Ťci przedstawienia. Najlepiej prezentuj─ů si─Ö w┼éasnor─Öcznie wykonane, kolorowe dodatki z brystolu lub p┼éachty materia┼éu pomalowane specjalnymi farbami ÔÇô du┼╝e, czytelne i doskonale widoczne ze strony publiczno┼Ťci. W optymalnym wariancie scenografia nie zmienia si─Ö podczas ca┼éej inscenizacji. Wnoszenie dodatkowych element├│w mo┼╝e okaza─ç si─Ö problematyczne i wywo┼éa─ç zamieszanie. Natomiast przemy┼Ťlane dekoracje buduj─ů ciekaw─ů przestrze┼ä i u┼éatwiaj─ů odbi├│r sztuki.

REKWIZYTY
To przedmioty, kt├│re na czas spektaklu nabieraj─ů symbolicznego znaczenia. Nie mo┼╝e ich by─ç zbyt du┼╝o, aby dzieci si─Ö nie pogubi┼éy. Istot─ů sprawy jest m─ůdre rozmieszczenie rekwizyt├│w na scenie, dzi─Öki czemu mali aktorzy bez trudu je odnajd─ů i w odpowiednim momencie u┼╝yj─ů. Wszystko to wymaga wcze┼Ťniejszych ustale┼ä i prze─çwiczenia w trakcie pr├│b. Najlepsze rekwizyty powstaj─ů z karton├│w i s─ů efektem intensywnych tw├│rczych dzia┼éa┼ä. Wszystkie musz─ů by─ç w jednym stylu, najlepiej za du┼╝e i przerysowane, ┼╝eby widownia dok┼éadnie widzia┼éa, co ucze┼ä trzyma w r─Ökach. Nie mog─ů jednak przeszkadza─ç w odgrywaniu roli i wykonywaniu choreografii. Za to powinny zapada─ç w pami─Ö─ç i wywo┼éywa─ç u┼Ťmiech na twarzach publiczno┼Ťci. Humor podczas dzieci─Öcych przedstawie┼ä to bezcenne do┼Ťwiadczenie.

ATMOSFERA
Ma przewrotn─ů natur─Ö. Chocia┼╝ nie da si─Ö jej zobaczy─ç, trzeba j─ů stale budowa─ç. Nie zapominajmy wi─Öc o odpowiedniej atmosferze! Wszystkie elementy spektaklu, takie jak scenografia, rekwizyty i perfekcyjnie opanowany tekst s─ů wa┼╝ne, ale nastr├│j, dobry klimat tworz─ů idealne warunki do pracy z dzie─çmi. Zar├│wno z przygotowa┼ä do spektaklu, jak i z samego wyst─Öpu wszyscy powinni czerpa─ç rado┼Ť─ç i satysfakcj─Ö. W tym wypadku liczy si─Ö otwarto┼Ť─ç, zara┼╝anie uczni├│w pozytywn─ů energi─ů i kreatywno┼Ťci─ů, zach─Öcanie ich do okazywania emocji. Mobilizacja bez zb─Ödnej paniki wok├│┼é przedstawienia to kolejny wa┼╝ny element atmosfery w szkolnym teatrze. Motywujemy dzieci do przyswojenia teksu oraz do zaanga┼╝owania si─Ö w pr├│by bez zb─Ödnego stresu. Aby zach─Öci─ç je do wsp├│┼épracy, warto podkre┼Ťli─ç znaczenie ka┼╝dego z osobna i grupy jako ca┼éo┼Ťci. Bardzo istotne jest wspieranie ma┼éych aktor├│w, dostrzeganie ich post─Öp├│w oraz podnoszenie na duchu tych, kt├│rzy potrzebuj─ů wi─Öcej czasu, aby poczu─ç si─Ö pewnie wobec nowego wyzwania. Atmosfera i energia podczas pr├│b prze┼éo┼╝─ů si─Ö na jako┼Ť─ç wyst─Öpu przed publiczno┼Ťci─ů. A przecie┼╝ wszystkim zale┼╝y, aby spektakl zako┼äczy┼é si─Ö triumfem!

PRZYGOTOWANIE DZIECI DO SPEKTAKLU
Szkolne przedstawienie wymaga pracy nad wieloma elementami jednocze┼Ťnie, a tak┼╝e umiej─Ötnego poprowadzenia m┼éodego zespo┼éu. Opiera si─Ö ono g┼é├│wnie na regularnych i dobrze zaplanowanych pr├│bach. Nale┼╝y pami─Öta─ç, ┼╝e opr├│cz przygotowywania spektaklu, lektor musi realizowa─ç sta┼éy plan zaj─Ö─ç, co wymaga perfekcyjnej organizacji czasu. Na pocz─ůtku bardzo wa┼╝ne jest zapoznanie grupy ze sztuk─ů i tekstami oraz rozdzielenie r├│l, a nast─Öpnie praca nad poszczeg├│lnymi kwestiami, piosenkami czy choreografi─ů. Pomocne b─Öd─ů tutaj zabawy z u┼╝yciem rekwizyt├│w czy kart obrazkowych, dzi─Öki kt├│rym uczniowie szybciej zapami─Ötaj─ů nowe s┼é├│wka i utwory.
Etap przydzielania r├│l mo┼╝e si─Ö okaza─ç prawdziwym wyzwaniem. Je┼Ťli wszystkie dzieci s─ů na jednakowym poziomie, warto wykorzysta─ç metod─Ö losowania. Sprawa komplikuje si─Ö przy zr├│┼╝nicowanej grupie. To lektor podejmuje ostateczn─ů decyzj─Ö, ale ta powinna by─ç poprzedzona rozmow─ů z uczniami i podkre┼Ťleniem faktu, ┼╝e ka┼╝da, nawet najmniejsza rola jest bardzo istotna dla powodzenia ca┼éego spektaklu. Wymaga to odpowiedniego podej┼Ťcia psychologicznego oraz umiej─Ötno┼Ťci negocjacyjnych.
Dobrze zaplanowany harmonogram dzia┼éa┼ä gwarantuje post─Öp. Z ka┼╝d─ů kolejn─ů pr├│b─ů, kt├│ra stopniowo wprowadza nowe elementy (┼Ťpiew, taniec, rekwizyty, kostiumy), uzyskuje si─Ö lepszy efekt. ┼üatwo te┼╝ zauwa┼╝y─ç s┼éabe momenty, konieczne do dopracowania. Chocia┼╝ ostatecznym sprawdzianem jest oczywi┼Ťcie pr├│ba generalna, podczas kt├│rej dzieci odgrywaj─ů przedstawienie tak, jak ma wygl─ůda─ç w dniu oficjalnej premiery.
Czy nale┼╝y si─Ö obawia─ç tremy u ma┼éych aktor├│w? Absolutnie nie! To naturalna emocja wynikaj─ůca z wyst─Öp├│w przed publiczno┼Ťci─ů. Zdarza si─Ö ka┼╝demu, bez wzgl─Ödu na wiek. Zamiast j─ů negowa─ç, lepiej j─ů stopniowo oswaja─ç i nauczy─ç si─Ö przekuwa─ç w pozytywn─ů mobilizacj─Ö. To rola lektora, wspieraj─ůcego rozw├│j emocjonalny uczni├│w. Je┼Ťli zbuduje dobr─ů atmosfer─Ö i poczucie bezpiecze┼ästwa, trema nie zrobi im krzywdy. Przy czym trzeba podkre┼Ťli─ç, ┼╝e obok nauki j─Özyka najwi─Öksz─ů warto┼Ťci─ů, jak─ů wszyscy czerpi─ů z przedstawienia jest czysta rado┼Ť─ç.

Tonia Bochińska
Wsp├│┼éw┼éa┼Ťcicielka i dyrektor Early Stage.
Koordynuje i wspiera zespół metodyczny,
administracyjny oraz
działy marketingu i HR szkoły.















IMG 7136

Brain breaks w uczeniu online

Ka┼╝dy nauczyciel wie, ┼╝e porcjowanie nauki i przerwy s─ů potrzebne dla m├│zgu. To, czego potrzebujemy jeszcze bardziej, to przerwa przyjazna m├│zgowi, czyli ...
Czytaj wi─Öcej
IMG 1569

Jak uzyska─ç efekt WOW w zdalnym nauczaniu?

Po przeczytaniu poprzedniego artykułu pra...
Czytaj wi─Öcej
IMG 20200323 160610

Jak pozyska─ç uwag─Ö uczni├│w w zdalnym nauczaniu?

W nauczaniu online trudniej przeprowadza─ç zabawy ruchowe, organizowa─ç prac─Ö w grupach czy parach, wytrwa─ç przed ekranem t─ů sam─ů ilo┼Ť─ç czasu, co w warunkach n...
Czytaj wi─Öcej
Podcast Tonia

Biznesowy podcast o design thinking

Biznesowy podcast o design thinkingW trzecim podca┼Ťcie game-changer├│w Tonia Bochi┼äska rozmawia z Ewelin─ů Wycz├│┼ékowsk─ů, o tym:...
Czytaj wi─Öcej