­čôÜ | Dlaczego fi┼äskie dzieci ucz─ů si─Ö najlepiej? - Early Stage Universe

Dlaczego fi┼äskie dzieci ucz─ů si─Ö najlepiej?

22.08.2018
Fińskie Dzieci Okładka

Ksi─ů┼╝ka ÔÇ×Fi┼äskie dzieci ucz─ů si─Ö najlepiejÔÇŁ opisuje do┼Ťwiadczenia ameryka┼äskiego nauczyciela, kt├│ry zaczyna uczy─ç w szkole w Helsinkach. Stanowi ona zbi├│r wskaz├│wek dotycz─ůcych tego, jak powinny, zdaniem autora, wygl─ůda─ç szko┼éy, aby uczniom i nauczycielom by┼éo w nich lepiej, a proces uczenia si─Ö nabra┼é efektywno┼Ťci. Zalecenia opatrzone s─ů obserwacjami Walkera, a tak┼╝e relacjami fi┼äskich nauczycieli i badaniami, kt├│re dowodz─ů ich s┼éuszno┼Ťci. Musz─Ö przyzna─ç po tej lekturze, ┼╝e z ca┼é─ů pewno┼Ťci─ů chcia┼éabym uczy─ç si─Ö w fi┼äskiej szkole! Dlaczego? Poni┼╝ej spiesz─Ö z wyja┼Ťnieniami.

1. W fi┼äskich szko┼éach nie koncentruje si─Ö na osi─ůgni─Öciu sukcesu (czyli byciu najlepszym), ale na dobrym samopoczuciu. Autor przytacza cztery elementy szcz─Ö┼Ťcia (po spe┼énieniu podstawowych potrzeb oczywi┼Ťcie): wsparcie, samodzielno┼Ť─ç, umiej─Ötno┼Ťci i spos├│b my┼Ťlenia. Obawiam si─Ö, ┼╝e w polskich szko┼éach nie k┼éadzie si─Ö nacisku na ┼╝aden z tych element├│w.

2. Przerwy s─ů nieod┼é─ůcznym elementem edukacji fi┼äskiej. Walker przytacza artyku┼é, w kt├│rym pojawia si─Ö poj─Öcie ÔÇ×pulsowaniaÔÇŁ, czyli ÔÇ×przeskakiwania mi─Ödzy prac─ů a odpoczynkiem, jako doskona┼éym sposobie na unikni─Öcie przepracowania. (ÔÇŽ) kiedy po┼Ťwi─Öcamy ca┼éy czas pracy, nasze cia┼éa gubi─ů naturalny rytm, w kt├│rym rozkwitaj─ů. A rozkwitaj─ů, gdy naprzemiennie to pracujemy, to odpoczywamy. Tak samo powinno by─ç w szkoleÔÇŁ. Walker rozwa┼╝a te┼╝ r├│┼╝norodne mo┼╝liwo┼Ťci organizacji przerw od strony czasowej, ich d┼éugo┼Ťci, a tak┼╝e tego, jak powinna wygl─ůda─ç przerwa. Warto zauwa┼╝y─ç, ┼╝e pulsowanie potrzebne jest r├│wnie┼╝ nauczycielom. Wydaje si─Ö, ┼╝e w Finlandii sporo uwagi po┼Ťwi─Öca si─Ö tematowi odpoczynku ÔÇô zwraca si─Ö uwag─Ö na postaw─Ö wypocz─Ötego i zrelaksowanego nauczyciela i por├│wnuje uczenie do maratonu (w opozycji do sprintu).

3. Wielokrotnie podejmowany temat potrzeby ruchu nie wymaga ju┼╝ rozwini─Öcia. Podam tylko jako ciekawostk─Ö to, ┼╝e autor zamieni┼é zwyk┼ée prezentowanie projekt├│w na technik─Ö ÔÇśspaceru po galeriiÔÇÖ (uczniowie wywieszaj─ů swoje prace, przechadzaj─ů si─Ö po sali, ogl─ůdaj─ů prace, przyklejaj─ů swoje uwagi na karteczkach, nast─Öpnie studiuj─ů przyklejone uwagi na swoich pracach) i ┼╝e znacznie poprawi┼éo to aktywno┼Ť─ç uczni├│w oraz ich wydajno┼Ť─ç. 

4. Bardzo ciekawym aspektem fi┼äskich szk├│┼é dla mnie by┼é spos├│b, w jaki urz─ůdzone s─ů sale lekcyjne. Autor podkre┼Ťla zalety fi┼äskiego minimalizmu (ÔÇ×mniej znaczy wi─ÖcejÔÇŁ) i przytacza badania, wed┼éug kt├│rych ÔÇ×dzieci przejawia┼éy wi─Öksze rozproszenie uwagi przez wystr├│j , cz─Ö┼Ťciej odrywa┼éy si─Ö my┼Ťlami od zadania i wykazywa┼éy mniejsze post─Öpy w nauce, kiedy ┼Ťciany by┼éy bogato udekorowane ni┼╝ po zdj─Öciu dekoracjiÔÇŁ. Walker u┼╝ywa mocnych s┼é├│w, kiedy pisze, ┼╝e ÔÇ×popisywanie si─Ö pracami uczni├│w i plakatami niekoniecznie oznacza mn├│stwo sensownego wysi┼éku podczas lekcji. Jednym z najwa┼╝niejszych aspekt├│w nauki jest w ko┼äcu my┼Ťlenie, a to proces nieuporz─ůdkowywany i niewidzialny. Innymi s┼éowy, nie wszystko, co robimy wsp├│lnie z uczniami, da si─Ö zaprezentowa─ç na ekspozycjiÔÇŁ. Food for thoughtÔÇŽ

5. Cudownym podej┼Ťciem Fin├│w do wychowania dzieci jest to, ┼╝e mn├│stwo uwagi po┼Ťwi─Öcaj─ů sp─Ödzaniu czasu na ┼éonie natury. Przejawia si─Ö to r├│wnie┼╝ w szko┼éach ÔÇô uczniowie po┼Ťwi─Öcaj─ů czas lekcji na przyk┼éad na sadzenie ro┼Ťlin, chodz─ů na kr├│tkie wycieczki z nauczycielami (np. je┼╝d┼╝─ů po ┼Ťniegu na bieg├│wkach lub zje┼╝d┼╝aj─ů na sankach po opiek─ů nauczycieli), nauczyciele ch─Ötnie prowadz─ů zaj─Öcia na ┼Ťwie┼╝ym powietrzu, organizowane s─ů te┼╝ kilkudniowe szko┼éy biwakowe. Walker przytacza opini─Ö Richarda Louva, autora ksi─ů┼╝ki "Ostatnie dziecko lasuÔÇŁ, ┼╝e sp─Ödzanie czasu na ┼Ťwie┼╝ym powietrzu zmniejsza nadpobudliwo┼Ť─ç, redukuje problem przemocy szkolnej, pomaga w budowaniu w┼éasnej warto┼Ťci, znajduje on nawet po┼Ťredni─ů korelacj─Ö mi─Ödzy przebywaniem na ┼éonie natury a wysokimi wynikami w nauce.

6. W Finlandii bardzo podkre┼Ťla si─Ö wsp├│lnotowo┼Ť─ç ÔÇô szko┼éy biwakowe s┼éu┼╝─ů budowaniu w uczniach poczucia odpowiedzialno┼Ťci, kreatywno┼Ťci w organizowaniu czasu, ale przede wszystkim wzmacniaj─ů poczucie jedno┼Ťci w grupie poprzez d─ů┼╝enie do wsp├│lnego celu. W fi┼äskim szkolnictwie chodzi nie tylko o poczucie przynale┼╝no┼Ťci w grupie, tak┼╝e nauczyciele staraj─ů si─Ö tworzy─ç wi─Özi z uczniami np. poprzez wsp├│lne spo┼╝ywanie posi┼ék├│w w szkolnej sto┼é├│wce czy rozmowy o zainteresowaniach uczni├│w. Nauczyciele odwiedzaj─ů te┼╝ domy rodzinne swoich uczni├│w, aby nawi─ůza─ç relacje z rodzicami i dowiedzie─ç si─Ö mo┼╝liwie jak najwi─Öcej o swoich uczniach. Dodatkowo, nauczyciele zach─Öcani s─ů do tworzenia swoich ÔÇśdru┼╝ynÔÇÖ specjalist├│w, dzi─Öki kt├│rej nie b─Öd─ů si─Ö czuli osamotnieni w swojej pracy ÔÇô maj─ů znajomych profesjonalist├│w w dziedzinach psychologii, zaprzyja┼║nionych nauczycieli, pracownika socjalnego, piel─Ögniark─Ö itd.  Nie w─ůtpi─Ö, ┼╝e rodzice, uczniowie i nauczyciele, kt├│rzy maj─ů przestrze┼ä na tworzenie i utrzymywanie tych wszystkich relacji, z pewno┼Ťci─ů du┼╝o lepiej wsp├│┼épracuj─ů ze sob─ů i dobrze czuj─ů si─Ö w systemie szkolnym.

7. Nie powinno by─ç zaskoczeniem, ┼╝e fi┼äskie szko┼éy ucz─ů dzieci mindfulness J. Uczniowie ucz─ů si─Ö uwa┼╝no┼Ťci poprzez zmys┼éy, kontroli oddechu (┼Ťwietny pomys┼é na przerw─Ö), ─çwiczenia uwa┼╝nego chodzenia itd. Jednym z ─çwicze┼ä, kt├│re autor proponuje na pocz─ůtek, jest uwa┼╝ne s┼éuchanie, do kt├│rego potrzebny jest jedynie dzwonek. Poni┼╝ej przytaczam jego opis ÔÇô warto spr├│bowa─ç!

8. Pozostaj─Ö pod wra┼╝eniem fi┼äskiego podej┼Ťcia do problemu agresji w szkole. Poza odpowiednim naciskiem na prewencj─Ö, Finowie proponuj─ů bardzo ciekawe i skuteczne podej┼Ťcie ÔÇ×KiVaÔÇŁ ÔÇô program przeciwdzia┼éania przemocy szkolnej. Zgodnie z programem, w przypadku zaistnienia agresji uczniowie wraz z nauczycielami i starszymi kolegami (pe┼éni─ůcymi funkcj─Ö mediator├│w!) spotykaj─ů si─Ö wsp├│lnie, aby przedstawi─ç sw├│j ogl─ůd sytuacji oraz zastanowi─ç si─Ö, co mo┼╝na zrobi─ç nast─Öpnym razem. Po jakim┼Ť czasie wszyscy spotykaj─ů si─Ö ponownie, aby om├│wi─ç zaistnia┼éy konflikt (je┼Ťli problem si─Ö utrzymuje, dopiero na tym etapie wzywa si─Ö rodzic├│w). To, co mnie szczeg├│lnie ujmuje w tym podej┼Ťciu, to realne kroki, kt├│re mo┼╝na podj─ů─ç w przypadku zaistnienia przemocy, rozwi─ůzywanie problem├│w mi─Ödzy uczniami i w zasadzie g┼é├│wnie ich w┼éasnymi si┼éami, uczenie mediacji w szko┼éach, a tak┼╝e niezmuszanie do przepraszania, kt├│re cz─Östo bywa nieszczere i prawie nigdy nie jest rozwi─ůzaniem konfliktu.

9. Status nauczycieli fi┼äskich jest wysoki. Zdobywaj─ů oni kwalifikacje do nauczania przez wiele lat, liczy si─Ö na ich wewn─Ötrzn─ů odpowiedzialno┼Ť─ç (zamiast odpowiedzialno┼Ťci za wyniki), daje ogromn─ů swobod─Ö tak jak uczniom, powierza pe┼éne zaufanie. Ich plan lekcji jest du┼╝o lu┼║niejszy, dzi─Öki czemu maj─ů wi─Öcej czasu na planowanie i wsp├│┼éprac─Ö z kolegami. Czy wiecie, co odpowiadaj─ů fi┼äscy nauczyciele na pytanie o to, co sprawia im najwi─Öksz─ů rado┼Ť─ç z pracy? W┼éa┼Ťnie rzeczona wsp├│┼épraca! Nauczyciele pomagaj─ů sobie w planowaniu lekcji, radzeniu z uczniami, wyszukiwaniu ┼║r├│de┼é itd.  i czerpi─ů z tego rado┼Ť─ç. W kontaktach z rodzicami przyjmuje si─Ö zasad─Ö, ┼╝e rodzic jest ekspertem w domu, a nauczyciel w szkole. Oznacza to, ┼╝e u fi┼äskich nauczycieli kultywuje si─Ö postaw─Ö asertywn─ů, pe┼én─ů  pewno┼Ťci siebie wynikaj─ůcej z profesjonalizmu, a tak┼╝e wspiera si─Ö ich ÔÇ×sisuÔÇŁ ÔÇô odwag─Ö w obliczu przeciwno┼Ťci, wewn─Ötrzn─ů si┼é─Ö.

10. Dzieciom r├│wnie┼╝ daje si─Ö mn├│stwo swobody, ale i uczy odpowiedzialno┼Ťci. Zamiast ocen pozwala si─Ö im samym wystawia─ç recenzje swoich prac, sprawdza─ç i ocenia─ç swoje testy (nauczyciele zyskuj─ů na tym ogrom czas, a uczniowie otrzymuj─ů natychmiastow─ů informacj─Ö zwrotn─ů), nie ocenia si─Ö prac domowych, ale omawia je na forum, a tak┼╝e ogranicza materia┼éy drukowane i inne pomoce na rzecz samodzielnie sporz─ůdzanych notatek.

11. Muzyka zajmuje wa┼╝ne miejsce w fi┼äskiej edukacji. Nauczyciele staraj─ů si─Ö j─ů w┼é─ůczy─ç do uczenia ka┼╝dego przedmiotu, poniewa┼╝, jak pisze Walker, muzyka pomaga radzi─ç sobie z ha┼éasem, wp┼éywa pozytywnie na pami─Ö─ç, umiej─Ötno┼Ť─ç koncentracji, co w konsekwencji u┼éatwia komunikacj─Ö. Lekcje muzyki stanowi─ů nieodzowny element fi┼äskich szk├│┼é. 

12. Same lekcje odbywaj─ů si─Ö na zasadzie modelu warsztatowego, kt├│ry sk┼éada si─Ö z kr├│tkiego wyk┼éadu wprowadzaj─ůcego, aktywnej samodzielnej pracy i grupowej refleksji nad post─Öpami. Model ten powala dzieciom uczy─ç si─Ö poprzez dzia┼éanie i stwarza wiele okazji do przekazywania im informacji zwrotnej. Dobrze wyja┼Ťniony model warsztatowy znajdziemy np. tu. Do pracy warsztatowej konieczne jest te┼╝ jasne okre┼Ťlenie cel├│w uczenia si─Ö. Je┼Ťli jeste┼Ťcie zainteresowani r├│┼╝nic─ů mi─Ödzy celami uczenia si─Ö i celami dydaktycznymi, zach─Öcam do przestudiowania rozdzia┼éu ÔÇ×Nie rzucaj pochwa┼é na wiatrÔÇŁ.

13. Gdy czyta┼éam ksi─ů┼╝k─Ö, mia┼éam wra┼╝enie, ┼╝e w tym systemie szkolnictwa korzysta si─Ö z najnowszych odkry─ç psychologii pozytywnej. Autor podkre┼Ťla, jak wa┼╝ny jest spos├│b my┼Ťlenia ÔÇô zar├│wno u uczni├│w, jak i u nauczycieli, kultywuje si─Ö mentalno┼Ť─ç dostatku, w kt├│rej nikt nie musi rywalizowa─ç, aby osi─ůgn─ů─ç swoje cele. Zamiast por├│wnywania si─Ö do innych i konkurowania z nimi, nale┼╝y skupi─ç si─Ö na osi─ůganiu w┼éasnych szczyt├│w. Jak? Cho─çby poprzez ÔÇ×flowÔÇŁ ÔÇô szukanie swojego ÔÇ×przep┼éywuÔÇŁ ÔÇô aktywno┼Ťci, kt├│rej wykonywanie sprawia nam tak─ů przyjemno┼Ť─ç, ┼╝e zapominamy o wszystkim innym, a czas przestaje si─Ö liczy─ç. Autor por├│wnuje ÔÇ×flowÔÇŁ do grania jazzu ÔÇô nie liczy si─Ö bowiem cel, ale przyjemno┼Ť─ç z wykonywania czynno┼Ťci, sam proces tw├│rczy.

    Kolejne aspekty fi┼äskich szk├│┼é, kt├│re niezwykle inspiruj─ů to m.in. spos├│b korzystania z podr─Öcznik├│w, ┼é─ůczenie uczni├│w w r├│┼╝nym wieku na niekt├│rych zaj─Öciach, samodzielna praca w szkole (czas przewidziany dla uczni├│w na rozwi─ůzywanie zada┼ä czy zg┼é─Öbianie wybranych temat├│w bez wsparcia nauczyciela), dawanie uczniom mo┼╝liwo┼Ťci wyboru, w┼é─ůczanie pasji uczni├│w do programu nauczania, dostosowywanie nauki w szkole do rzeczywisto┼Ťci (np. program Ja i Moje Miasto inspirowany BizTown), nieprzyk┼éadanie wagi do nowoczesnych technologii, korzystanie z ekspert├│w na lekcjach (nauczyciel zdejmuje z siebie ci─Ö┼╝ar bycia liderem, pokazuje, ┼╝e stara si─Ö uczy─ç od innych) czy spos├│b w jaki nauczyciele korzystaj─ů z przerw wakacyjnych. Gor─ůco zach─Öcam do lektury, je┼Ťli chcecie zg┼é─Öbi─ç kt├│ry┼Ť z tych temat├│w.

    Na zako┼äczenie przyznaj─Ö, ┼╝e dopiero po przeczytaniu ksi─ů┼╝ki odkry┼éam dwuznaczno┼Ť─ç tytu┼éu. Fi┼äskie dzieci ucz─ů si─Ö najlepiej, to znaczy nie tylko maj─ů najlepsze wyniki, ale i czuj─ů si─Ö najlepiej w szkole, maj─ů najlepsze warunki i motywacj─Ö do nauki. Kto nie chcia┼éby si─Ö uczy─ç w takiej szkoleÔÇŽ 

    Weby posty na fb

    To write or not to write... czyli o pisaniu w online!

    Jak i czy w og├│le uczy─ç pisania na lekcjach online? Czy jest zupe┼énie inne od uczenia ÔÇ×analogowegoÔÇŁ? Przeczytajcie ten artyku┼é, aby rozstrzygn─ů─ç t─Ö kwesti─Ö....
    Czytaj wi─Öcej
    Post2

    Google doodle i inne przyjemno┼Ťci ÔÇô o narz─Ödziach google w uczeniu online

    W tym artykule opisz─Ö Wam kilka pomys┼é├│w na to, jak korzysta─ç z mo┼╝liwo┼Ťci naszej starej znajomej ÔÇô google. Tym razem jednak nie o samym google doodle ÔÇô o ty...
    Czytaj wi─Öcej
    Weby posty na fb 1

    CZAT MAT! Czyli jak wykorzysta─ç czat w e-uczeniu

    W dzisiejszym artykule przedstawiam Wam par─Ö propozycji na temat tego, jak wykorzysta─ç czat w narz─Ödziach do uczenia online, aby uatrakcyjni─ç zaj─Öcia. Jego n...
    Czytaj wi─Öcej
    Onine 3

    My bedroom is my classroom!

    Kuchnia, sypialnia, ┼éazienka. I tak w k├│┼éko od ostatnich 3 miesi─Öcy. St├│┼é zawalony notatkami i kubkami po kawie. I codziennie pytanie - jaki jest dzi┼Ť dzie┼ä ...
    Czytaj wi─Öcej