Mów, ruszaj się, zapamiętuj – dlaczego metoda TPR działa cuda na zajęciach języka angielskiego

Gotowi, by odkryć, dlaczego ruch to tajna supermoc na lekcji języka? Zapraszamy do lektury! O skutecznej i naturalnej metodzie nauczania języka pisze metodyczka główna Early Stage, Janina Borowy.

– Jump! – mówię i dwadzieścia stópek wystrzeliwuje w powietrze. Tak działa metoda TRP (Total Physical Response), dzięki której nauka to naturalna zabawa.

Co to jest TPR?

Total Physical Response (TPR) możemy przetłumaczyć jako Reagowanie Całym Ciałem. W kontekście nauki angielskiego, jak tłumaczy autor metody, profesor James Asher, chodzi o wykorzystanie faktu, że uczniowie lepiej zapamiętają, jeśli danym frazom lub słowom przypisany jest ruch.

Jak działa metoda TPR?

Dwojako.

1️⃣ Po pierwsze, ruch pomaga w zrozumieniu znaczenia: ucząc słowa jump, nauczyciel podskakuje, a przy swim – udaje, że pływa.
2️⃣ Po drugie, ruch wspomaga zapamiętywanie. Jeśli umówimy się z uczniami, że np. machanie ręką przed twarzą to gest na słowo hot, korzystamy z tego gestu, dopóki uczniowie nie poczują się pewnie z tym słowem.

Nauka, aby była skuteczna, musi odbywać się w bezpiecznym środowisku i przy pozytywnych emocjach. Wspólny ruch jest źródłem takich emocji, co sprawia, że metoda TPR jest naturalna i nastawiona na redukcję stresu. Pokazywanie znaczenia ciałem przypomina proces uczenia się języka natywnego.

TPR w praktyce – jak wplatać metodę TPR w codzienną naukę?

Prawdopodobnie używamy TPR nawet bezwiednie. Już przy powitaniu łączymy słowo Hello z machaniem dłonią. Podobnie z językiem klasowym – niemal każdy 💡robi z dłoni otwartą książkę, mówiąc: Open your book.

Można też świadomie posługiwać się gestami (w Early Stage nazywa się to miming), na przykład:

• 💡 stand in a line: rysujemy w powietrzu linię przed sobą;
• 💡 listen and number: przykładamy dłoń do ucha (nasłuchujemy), a potem pokazujemy liczenie na palcach 1, 2, 3;
• 💡 look and cross out: przykładamy dłoń do oczu (wypatrujemy) i rysujemy dłonią krzyżyk.

Planowane działanie z TPR sprawdza się przy wprowadzaniu słownictwa. Oczywiście, temat "części ciała" sam się o to prosi. Ale gesty możemy przypisać też do innych kategorii, np. zabawek, pokazując, jak się nimi bawić:

• 💡 a doll: bujamy niewidzialną lalkę do snu;
• 💡 a car: siadamy za kierownicą niewidzialnego samochodu i nim jedziemy;
• 💡 a ball: udajemy, że kozłujemy piłką.

Warto pamiętać, że kodowanie ruchu ze słowem jest umowne między nauczycielką a grupą. Inna lektorka pewnie kopała piłkę, zamiast kozłować. Tych gestów można potem używać podczas gier utrwalających słownictwo.

Kiedy uczniowie czują się pewnie, można kodować ruchem całe frazy. Od prostych, jak 💡pokazywanie rękoma serduszka przy I love you, po trudniejsze, np. 💡stąpanie w miejscu przy frazie I go to school every day.

Chcesz dołączyć do Early Stage jako lektor(ka)?

Czy metoda TPR jest niezbędna w nauce języka angielskiego?

Na zajęciach z dziećmi to totalny MUST HAVE. To właśnie dzięki tej metodzie dzieci nauczyły się pierwszych słów. Jeśli pracujesz z dziećmi przedszkolnymi i wczesnoszkolnymi, Twoje lekcje i uczniowie mogą tylko na tym zyskać.

Trzeba jednak pamiętać o ograniczeniach: TPR gramatyki nie nauczy. Co więcej, uczniowie z niej wyrastają. Gdzieś tak około 4. i 5. klasy, zamiast radości, ruch zaczyna dostarczać zażenowania. Czasem można jeszcze złapać się „koła ratunkowego w postaci cringe’u”, ale raczej trzeba się pogodzić z faktem, że dzieci wolą ukryć się w kapturach.

Ciekawe? Zapisz się na webinarium autorki: ⤵️

Praktyczne wskazówki

Oto kilka praktycznych wskazówek, jak dobrze korzystać z tej metody:

• ✅ Gesty powinny być stałe i proste.
• ✅ Kodowanie gestów jest umowne. Jeśli nie wiesz, jaki gest wymyślić – good enough is good enough.
• ✅ Możesz też zapytać dzieci o pomysły (to studnia pomysłów bez dna!).
• ✅ Unikaj gestów trudnych do zarządzania w sali (np. zastanów się, czy chcesz, żeby dzieci kładły się na podłodze).
• ✅ Jeśli gest wymaga użycia ust (np. przy słowie blow), najpierw powiedz słowo, a potem wykonaj gest. Robienie tego jednocześnie negatywnie wpływa na wymowę, choć może przysporzyć radości.

Ciekawe? Zapisz się na webinarium autorki: ⤵️

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Co to jest TPR?

TPR to skrót od Total Physical Response, co tłumaczy się jako Reagowanie Całym Ciałem. W skrócie jest to metoda nauczania języka, w której uczniowie uczą się słów i fraz poprzez przypisanie im konkretnego, stałego ruchu.

Dla kogo jest metoda TPR?

Jest to absolutny „must have” na zajęciach z dziećmi przedszkolnymi i wczesnoszkolnymi. Trzeba jednak pamiętać, że starsi uczniowie (mniej więcej około 4. i 5. klasy) często z niej „wyrastają” i pokazywanie gestów może wywoływać u nich zażenowanie.

Czy metoda TPR uczy wszystkiego, np. gramatyki?

Nie. TPR jest fantastyczną metodą do nauki i utrwalania pierwszych słów oraz całych fraz, ale ma swoje ograniczenia. Jak podkreśla autorka, TPR gramatyki nie nauczy.

Jak zacząć stosować TPR na lekcji?

Jest duża szansa, że już to robisz, nawet nieświadomie, np. machając dłonią przy powitaniu Hello. Można świadomie wprowadzać gesty do poleceń klasowych (np. gest „otwartej książki” przy Open your book) lub przy wprowadzaniu nowego słownictwa (np. udawanie, że kozłuje się piłką przy słowie ball).

Autorka:
Janina Borowy – metodyczka główna Early Stage, pedagożka specjalizująca się w nauczaniu dzieci języka angielskiego, autorka materiałów dydaktycznych. W wolnym czasie składa klocki LEGO, uczy się hiszpańskiego i wyprowadza psa Kluska.

Zapraszamy też do innych materiałów autorki:

🎥 Nie daj się łapać za słówka, czyli pomysły na uniwersalne i kreatywne aktywności językowe
✏️ Pomysł na lekcję angielskiego: Pick up your dog’s poop