­čôÜ | Recenzja ksi─ů┼╝ki Stuart Shanker ÔÇ×Samoregulacja w szkoleÔÇŁ - EarlyÔÇŽ

Recenzja ksi─ů┼╝ki Stuart Shanker ÔÇ×Samoregulacja w szkoleÔÇŁ

24.04.2019
Okładka-Samoregulacja-w-Szkole

Bardzo dzi─Ökuj─Ö osobie, kt├│ra poleci┼éa mi kolejn─ů pozycj─Ö wart─ů przeczytania i podzielenia si─Ö jej warto┼Ťci─ů. Ksi─ů┼╝ka Shankera wyr├│┼╝nia si─Ö przede wszystkim ogromn─ů ilo┼Ťci─ů konkretnych przyk┼éad├│w z klasy, przejrzyst─ů form─ů i bardzo przyst─Öpn─ů szat─ů graficzn─ů. Zawiera wyniki wielu r├│┼╝norodnych bada┼ä oraz case studies. Ju┼╝ sam ten wst─Öp powinien zach─Öci─ç do wnikliwej analizy tre┼Ťci tej ksi─ů┼╝ki, moim zdaniem ka┼╝dy nauczyciel mo┼╝e z niej czerpa─ç mn├│stwo m─ůdro┼Ťci.

ÔÇ×Samoregulacja w szkoleÔÇŁ podzielona jest na rozdzia┼éy traktuj─ůce o obszarach, w kt├│rych warto ─çwiczy─ç samoregulacj─Ö. S─ů to obszary: emocjonalny, biologiczny, poznawczy, spo┼éeczny, a tak┼╝e prospo┼éeczny (sam ich podzia┼é wyda┼é mi si─Ö niezwykle ciekawy, szczeg├│lnie interesowa┼éo mnie zr├│┼╝nicowanie pomi─Ödzy ostatnimi dwoma). Pozosta┼ée rozdzia┼éy dotycz─ů kwestii samoregulacji w edukacji specjalnej i zdrowia psychicznego.

Je┼Ťli chodzi o obszar biologiczny, wg autora ksi─ů┼╝ki przejawy optymalnej samoregulacji to m.in. zdrowie fizyczne (odporno┼Ť─ç), wystarczaj─ůcy poziom energii, zdolno┼Ť─ç do zachowania spokoju po┼Ťr├│d bod┼║c├│w rozpraszaj─ůcych. Za frapuj─ůcy w─ůtek uwa┼╝am kwestie wpisania zdolno┼Ťci zachowania spokoju w biologi─Ö cz┼éowieka, ┼é─ůczy┼éam to dotychczas ze sfer─ů emocjonaln─ů. Wed┼éug przytoczonych przez autora bada┼ä dzieci ucz─ů si─Ö samoregulacji, do┼Ťwiadczaj─ůc regulacji z zewn─ůtrz ÔÇô w zale┼╝no┼Ťci od osoby ilo┼Ť─ç zewn─Ötrznej regulacji do pomocy w wykszta┼éceniu samoregulacji mo┼╝e si─Ö r├│┼╝ni─ç.

W rozdziale o obszarze biologicznym zwraca si─Ö wi─Öc uwag─Ö na fakt, jak bod┼║ce zewn─Ötrzne mog─ů pom├│c dzieciom lub utrudni─ç samoregulacj─Ö. Jednym z przyk┼éad├│w jest uspokojenie bod┼║c├│w wizualnych i d┼║wi─Ökowych w klasach. Kolejno poruszona jest kwestia dostosowania klasy do uczni├│w o r├│┼╝nym poziomie energii ÔÇô umo┼╝liwienia korzystania z przedmiot├│w u┼éatwiaj─ůcych uspokajanie / skupienie np. zabawek antystresowych czy pozwolenie na wykonywanie ─çwicze┼ä np. pajacyk├│w w momentach, kiedy potrzebujemy podniesienia poziomu energii w g├│r─Ö. Podkre┼Ťla si─Ö te┼╝ wa┼╝no┼Ť─ç przedstawiania uczniom planu dnia i rytua┼é├│w klasowych. Jedn─ů z najwa┼╝niejszych spraw jest jednak podwy┼╝szanie ┼Ťwiadomo┼Ťci dzieci ÔÇô uczenie ich zauwa┼╝ania, co je uspokaja, kiedy trudniej im si─Ö skupi─ç i jak mog─ů sobie radzi─ç z problemami zwi─ůzanymi z nieodpowiednim pobudzeniem.

W samoregulacji emocjonalnej kluczowa jest umiej─Ötno┼Ť─ç modulacji silnych emocji, odporno┼Ť─ç emocjonalna, ch─Ö─ç eksperymentowania, pragnienie tworzenia, a tak┼╝e poczucie warto┼Ťci oparte o adekwatn─ů samoocen─Ö. Lista pe┼éna m─ůdrych stwierdze┼ä, ale czy mo┼╝emy jako nauczyciele zdzia┼éa─ç co┼Ť w kwestii samoregulacji w ich kierunku? W┼Ťr├│d wielu bada┼ä, opis├│w lekcji oraz konkretnych porad znajdziemy mi─Ödzy innymi informacje:

  • jak pomaga─ç rodzicom w pracy z dzie─çmi (np. zasugeruj, aby wprowadzili przewidywalny plan dnia, pozwalali bra─ç dzieciom odpowiedzialno┼Ť─ç za zachowania);
  • dyscyplina oparta na strachu przed negatywnymi konsekwencjami nie usprawnia samoregulacji w emocji;
  • jak potrzebne jest samodzielne poddawanie refleksji w┼éasnej regulacji emocjonalnej (dotyczy rodzic├│w, uczni├│w i nauczycieli);
  • jak wykorzysta─ç lektur─Ö do dyskusji o emocjach;
  • jak uczy─ç dzieci rozpoznawa─ç emocje (a tak┼╝e ich gradacj─Ö) u siebie i u innych;
  • jak wykorzysta─ç ┼Ťwietn─ů metod─Ö SNAP (STOP NOW AND PLAN) z dzie─çmi, aby zatrzyma─ç je w automatycznych ÔÇ×zaprogramowanychÔÇŁ reakcjach;
  • oraz gdzie szuka─ç innych ┼║r├│de┼é dotycz─ůcych samoregulacji.

W obszarze poznawczym przeczytamy o skupianiu si─Ö i pozostaniu skupionym, braniu pod uwag─Ö perspektywy innej ni┼╝ w┼éasna, planowaniu etap├│w czynno┼Ťci, rozumieniu przyczyny i skutku, wyznaczaniu sobie cel├│w w nauce i innych kluczowych cechach. Do samoregulacji zaliczamy te┼╝ metapoznanie, czyli ÔÇ×my┼Ťlenie o my┼ŤleniuÔÇŁ ÔÇô rozumienie w┼éasnego my┼Ťlenia i proces├│w poznawczych.

Je┼Ťli chodzi o uwag─Ö, autor zauwa┼╝a, ┼╝e nie jest ona zjawiskiem statycznym, ale ÔÇ×aktywnym, nakierowanym na cel zjawiskiem, w kt├│rym ucze┼ä przyjmuje i przetwarza wiele r├│┼╝nego rodzaju informacji, a nast─Öpnie odpowiednio planuje i wykonuje dzia┼éania.ÔÇŁ Zastanawia si─Ö przy tym, sk─ůd mog─ů wynika─ç problemy ze skupianiem uwagi, dyskutuje problem ucznia z ADHD, podkre┼Ťla warto┼Ť─ç edukacyjn─ů i poznawcz─ů zabawy. W┼Ťr├│d gier wzmacniaj─ůcych uwag─Ö wymienione s─ů:

  • podchody, gry na orientacj─Ö, uk┼éadanki,
  • pos─ůgi, gra w czerwone / zielone ┼Ťwiat┼éo
  • tory przeszk├│d,
  • Simon says,
  • a nawet odpowiednio dobrane do cel├│w gry czy programy komputerowe np. interaktywne gry taneczne, program do tworzenia gazetki szkolnej.

By─ç mo┼╝e niekt├│re z powy┼╝szych gier mog┼éyby stanowi─ç atrakcyjny przerywnik lekcji, kt├│ry przy okazji pomaga┼éby wspiera─ç ─çwiczenie uwagi. Bardzo przydatny wydaje mi si─Ö tr├│jfazowy model uczenia si─Ö w oparciu o samoregulacj─Ö zaprezentowany w ksi─ů┼╝ce. Wida─ç go na poni┼╝szym rysunku:

W obszarze spo┼éecznym do kluczowych cech zaliczono mi─Ödzy innymi: rozumienie w┼éasnych intencji i uczu─ç, rozumienie ich u innych, stosowne reakcje na uczucia, skuteczn─ů komunikacj─Ö, poczucie humoru, kt├│re nie opiera si─Ö na wy┼Ťmiewaniu czy takie umiej─Ötno┼Ťci jak wypracowywanie kompromisu. W tym rozdziale dowiemy si─Ö o tym, czym jest wsp├│┼éregulacja i o nauce przez wsp├│┼éprac─Ö. W strategiach wspierania pracy nad obszarem spo┼éecznym samoregulacji wymienia si─Ö na przyk┼éad:

  • zapewnienie r├│┼╝nych do┼Ťwiadcze┼ä nauki;
  • rozw├│j s┼éownictwa dotycz─ůcego uczenia si─Ö i emocji;
  • wsp├│┼épraca z rodzicami w konsekwencji stosowania strategii;
  • zach─Öcania uczni├│w do rozumienia, czego do┼Ťwiadczaj─ů i co czuj─ů inni ludzie.

Obszar prospo┼éeczny ÔÇ×odnosi si─Ö do zachowa┼ä pozytywnych, pomocnych i podejmowanych w celu szerzenia akceptacji spo┼éecznej i przyja┼║ni.ÔÇŁ Kluczowe cechy to umiej─Ötno┼Ť─ç pomocy innym w regulacji, poczucie uczciwo┼Ťci do siebie i innych, zdolno┼Ť─ç do stawania potrzeb innych przed w┼éasnymi oraz przekonanie, ┼╝e nale┼╝y post─Öpowa─ç zgodnie z w┼éasnymi przekonaniami.

Autor podkre┼Ťla wag─Ö empatii, m├│wi o r├│┼╝nych jej aspektach ÔÇô trosce o emocje drugiej osoby, pr├│b─Ö pomocy innych w radzeniu sobie z ich emocjami, rozr├│┼╝nienia mi─Ödzy w┼éasnymi a cudzymi emocjami (zachowanie spokoju w obliczu osoby zdenerwowanej). M├│wi o tym, czym jest przemoc r├│wie┼Ťnicza i jak pomaga─ç j─ů rozpozna─ç. Nauczyciele mog─ů pomaga─ç uczniom rozwija─ç umiej─Ötno┼Ť─ç empatii np. poprzez dyskusje nad filmami, pytania o uczucia bohater├│w filmowych, ksi─ů┼╝kowych czy postaci z fotografii / rysunk├│w, zach─Öca─ç do empatii, proponowa─ç r├│┼╝nego rodzaju roleplaye, zastanawianie si─Ö nad motywami i skutkami przemocy r├│wie┼Ťniczej. W celu ─çwiczenia umiej─Ötno┼Ťci prospo┼éecznych mo┼╝emy te┼╝ przygotowywa─ç wsp├│lnie kontrakty dotycz─ůce zasad panuj─ůcych w klasie, zach─Öca─ç uczni├│w do podj─Öcia inicjatyw czy brania udzia┼éu w wolontariatach.

Ostatnie rozdzia┼éy dotycz─ů kwestii edukacji specjalnej i zdrowia psychicznego. Bardzo przypad┼éa mi do gustu definicja zdrowia psychicznego przytoczona w ksi─ů┼╝ce wed┼éug kt├│rej ograniczenie ludzkich zdolno┼Ťci prze┼╝ywania uczu─ç, komunikacji, nawi─ůzywania relacji i refleksji zak┼é├│caj─ů zdrowie psychiczne. Warto przeczyta─ç te┼╝ o wnioskach z bada┼ä nad dobrostanem psychicznym nauczycieli.

Dla mnie ksi─ů┼╝ka jest wielkim odkryciem ÔÇô pokazuje nie tylko warto┼Ť─ç pracy nad kondycj─ů psychiczn─ů uczni├│w, ale tak┼╝e w og├│le jej mo┼╝liwo┼Ť─ç i sensowno┼Ť─ç. Okazuje si─Ö, ┼╝e nauczyciele mog─ů niezwykle wiele zrobi─ç, aby pom├│c uczniom radzi─ç sobie z problemami z emocjami, uwag─ů czy zwi─Ökszy─ç rezyliencj─Ö, a tym samym znacznie efektywniej (si─Ö) uczy─ç.

Weby posty na fb

To write or not to write... czyli o pisaniu w online!

Jak i czy w og├│le uczy─ç pisania na lekcjach online? Czy jest zupe┼énie inne od uczenia ÔÇ×analogowegoÔÇŁ? Przeczytajcie ten artyku┼é, aby rozstrzygn─ů─ç t─Ö kwesti─Ö....
Czytaj wi─Öcej
Post2

Google doodle i inne przyjemno┼Ťci ÔÇô o narz─Ödziach google w uczeniu online

W tym artykule opisz─Ö Wam kilka pomys┼é├│w na to, jak korzysta─ç z mo┼╝liwo┼Ťci naszej starej znajomej ÔÇô google. Tym razem jednak nie o samym google doodle ÔÇô o ty...
Czytaj wi─Öcej
Weby posty na fb 1

CZAT MAT! Czyli jak wykorzysta─ç czat w e-uczeniu

W dzisiejszym artykule przedstawiam Wam par─Ö propozycji na temat tego, jak wykorzysta─ç czat w narz─Ödziach do uczenia online, aby uatrakcyjni─ç zaj─Öcia. Jego n...
Czytaj wi─Öcej
Onine 3

My bedroom is my classroom!

Kuchnia, sypialnia, ┼éazienka. I tak w k├│┼éko od ostatnich 3 miesi─Öcy. St├│┼é zawalony notatkami i kubkami po kawie. I codziennie pytanie - jaki jest dzi┼Ť dzie┼ä ...
Czytaj wi─Öcej