Są takie dni, kiedy z grupą jest po prostu… trudniej. Uczniowie mniej słuchają, odpływają myślami, zagadują się albo potrzebują więcej czasu, żeby wejść w rytm lekcji. Zamiast od razu przechodzić do kolejnego zadania, warto poświęcić kilka minut na dobrą rozgrzewkę.
Krótki warm-up może pomóc uczniom przekierować uwagę na to, co dzieje się tu i teraz, przypomnieć sobie potrzebne słownictwo i przygotować się do dalszej pracy. Najlepiej sprawdzają się aktywności, które łączą kilka elementów: ruch, mowę, pamięć, podejmowanie decyzji i koncentrację.
Trening mózgu przed lekcją w pigułce:
Spis treści
Na pewno znasz popularny podział na „logiczną” lewą i „kreatywną” prawą półkulę. Funkcje językowe bywają przypisywane głównie lewej stronie mózgu, więc można byłoby pomyśleć: przed angielskim wystarczy porządnie „włączyć” właśnie ją.
Na szczęście mózg nie działa aż tak prosto.
Podczas większości złożonych czynności korzystamy z wielu obszarów mózgu jednocześnie. Nie da się skutecznie „wyłączyć” jednej półkuli i trenować drugiej jak osobnego mięśnia.
Nauka języka wymaga przecież słuchania, mówienia, zapamiętywania, analizowania, reagowania, rozwiązywania problemów czy odczytywania emocji i intencji innych osób.
Dlatego zamiast próbować trenować jedną konkretną półkulę, lepiej proponować uczniom krótkie aktywności angażujące różne procesy poznawcze – na przykład uwagę, pamięć roboczą, ruch i mowę.
Po kilku godzinach szkoły uczniowie mogą być zwyczajnie poznawczo zmęczeni. Za nimi lekcje, przerwy, WF, rozmowy z rówieśnikami, hałas, mnóstwo poleceń i jeszcze więcej bodźców. Kiedy przychodzą na zajęcia dodatkowe, nie zawsze są od razu gotowi na kolejną porcję koncentracji.
Zmęczenie poznawcze może objawiać się między innymi tym, że uczeń:
Dobry warm-up daje uczniom chwilę na zmianę trybu: zostawienie szkolnego dnia za drzwiami i skierowanie uwagi na angielski.
Może pojawić się w nim ruch, ale warto dostosować jego formę do wieku i potrzeb grupy. Przedszkolaki zwykle chętnie skaczą, pokazują i przemieszczają się po sali. Z nastolatkami lepiej sprawdzi się czasem szybkie wyzwanie językowe, zadanie pamięciowe albo praca w parach.
Nie potrzeba skomplikowanych ćwiczeń ani dodatkowych 20 minut lekcji. Wystarczą krótkie aktywności, które pomagają przekierować uwagę uczniów, uruchomić pamięć i przypomnieć język potrzebny podczas zajęć.
Poniżej znajdziesz kilka gotowych pomysłów dostosowanych do wieku uczniów.
Instrukcja:
Jak to działa? Dzieci przywołują słownictwo z pamięci, porównują informacje, szukają wspólnej kategorii i wybierają element, który do niej nie pasuje.
Instrukcja:
Jak to działa? Krótkie prezentowanie obrazu wymaga skupienia uwagi, zapamiętania szczegółów i szybkiego przywołania informacji. Dodanie prostego ruchu wprowadza zmianę i pomaga utrzymać zaangażowanie dzieci.
Instrukcja:
Jak to działa? Uczniowie łączą słowa z ruchem, przechowują sekwencję w pamięci roboczej i odtwarzają jej kolejne elementy w odpowiedniej kolejności.
Instrukcja:
Jak to działa? Uczniowie słuchają ze zrozumieniem, podejmują decyzję na podstawie posiadanej wiedzy, reagują ruchem, a następnie uzasadniają swój wybór.
Rozgrzewka nie musi oznaczać skakania po sali. Przy starszych uczniach równie skutecznie można uruchomić uwagę, pamięć i język poprzez krótkie wyzwanie.
Instrukcja:
Jak to działa? Samodzielne wydobywanie informacji z pamięci wspiera ich utrwalanie i pomaga uczniom zauważyć, co już pamiętają, a do czego warto jeszcze wrócić.
Instrukcja:
Jak to działa? Uczniowie przywołują znaczenie słów, szukają związku między pojęciami i wykorzystują pamięć roboczą do stworzenia poprawnej wypowiedzi.
W Early Stage dobra rozgrzewka jest stałym elementem zajęć. Nie musi jednak oznaczać za każdym razem wymyślania nowej aktywności od zera.
Potrzebujesz gotowego pomysłu?
Zajrzyj do bazy wiedzy i wybierz aktywność odpowiednią dla swojej grupy:
Nie chodzi o to, aby każda rozgrzewka zawierała wszystkie możliwe elementy. Sprawdź jednak, czy angażuje uczniów na więcej niż jeden sposób i rzeczywiście przygotowuje ich do dalszej części lekcji.
Dobry warm-up może wykorzystywać kilka z poniższych elementów:
Warm-up nie ma po prostu „zająć” pierwszych pięciu minut. Powinien pomóc uczniom wejść w lekcję – poznawczo, językowo i emocjonalnie.
Po aktywności ruchowej zaproponuj krótkie zadanie wymagające skupienia, na przykład odtworzenie z pamięci sekwencji słów, znalezienie wyrazów na wybraną literę albo spokojną pracę w parach.
Jeśli korzystasz z grupą z prostych ćwiczeń oddechowych, również możesz po nie sięgnąć. Kolejna aktywność nie powinna dodatkowo zwiększać poziomu pobudzenia.
Zacznij od prostszej wersji zadania – na przykład krótszej sekwencji, mniejszej liczby elementów lub dodatkowego wsparcia wizualnego.
Obserwuj, przy jakim poziomie trudności uczniowie nadal są zaangażowani, ale zadanie pozostaje dla nich osiągalnym wyzwaniem. W razie potrzeby możesz również zaproponować różnym grupom nieco inne warianty tej samej aktywności.
Warto, aby był związany z językiem lub umiejętnościami, które będą potrzebne za chwilę. Dzięki temu rozgrzewka spełnia dwie funkcje jednocześnie: pomaga uczniom wejść w tryb pracy i przywołuje słownictwo, frazy lub struktury potrzebne w dalszej części zajęć.
Nie musi jednak zdradzać całego tematu lekcji – czasem wystarczy krótkie nawiązanie do materiału z poprzednich zajęć.
Dobry początek lekcji nie musi być spektakularny. Czasem wystarczy kilka minut ruchu, przypomnienie kilku słów, szybka decyzja albo małe językowe wyzwanie. Najważniejsze, żeby pomóc uczniom naprawdę pojawić się na zajęciach – nie tylko ciałem, ale też uwagą.
Testuj, obserwuj swoją grupę i wybieraj takie rozgrzewki, po których łatwiej zrobić kolejny krok w lekcji.

Autorka:
Janina Borowy – metodyczka główna Early Stage, pedagożka specjalizująca się w nauczaniu dzieci języka angielskiego, autorka materiałów dydaktycznych. W wolnym czasie składa klocki LEGO, uczy się hiszpańskiego i wyprowadza psa Kluska.
Zapraszamy też do innych materiałów autorki: