Jak nie używać polskiego na lekcjach angielskiego?

Let’s speak English, czyli jak nie używać polskiego na lekcjach angielskiego

31.12.2025
Jak nie mowic po polsku na lekcjach angielskiego

O tym, jak używać wyłącznie angielskiego na lekcjach angielskiego pisze metodyczka główna Early Stage, Janina Borowy.

Spis treści:

  1. Cisza to nie wróg – daj im czas
  2. Bądź aktorem: mowa ciała i parafrazowanie
  3. Metoda salami, czyli instrukcje w kawałkach
  4. Scaffolding: wsparcie zamiast tłumaczenia
  5. FAQ – Pytania i odpowiedzi

Warto zapamiętać

  • Wait time: Uczeń potrzebuje chwili na "przełączenie" mózgu na angielski – Twoja cisza to jego czas na myślenie ⏳.
  • Gesty zamiast słów: Zanim przetłumaczysz, pokaż to rękami, mimiką lub wskaż obiekt w sali.
  • Instrukcje w plasterkach: Dziel zadania na mikrokroki i sprawdzaj zrozumienie na bieżąco (tzw. metoda salami).
  • Samodzielność: Zamiast podawać gotowe rozwiązania po polsku, odeślij ucznia do słownika lub pomocy wizualnych.

Mówienie po angielsku podczas zajęć to nasz cel i metoda, ale czasem też krzyż pański. Wiadomo, że płyną z tego same korzyści dla naszych uczniów, ale kiedy jestem w klasie, potrafię opaść z entuzjazmu i wylądować na posadzce wyłożonej polskojęzycznymi deskami. Jest trudno: druga strona czasem sama załamuje ręce, bo ma braki z poprzednich lat, a ja w desperacji sięgam po naszą mowę ojczystą. „Wrócę do angielskiego, jak będą mieli przynajmniej podstawy…”

– miewasz takie myśli? Czyli ten tekst jest dla Ciebie! Przeczytaj kilka dobrych rad na temat tego, jak nie posługiwać się językiem polskim podczas zajęć z języka angielskiego.

Daj uczniom czas

Zadajesz pytanie i… nikt nie odpowiada.

Poczekaj jeszcze chwilkę. Daj im się zastanowić. Może pozwól im sprawdzić w tłumaczu albo słowniku. Sprawdź, jak zareaguje uczeń, albo cała grupa. Zadajesz pytanie jednej osobie, ale poproś innych, aby pomogli sformułować odpowiedź. Lepiej, żebyś Ty nie podawał(a) im tłumaczenia na język polski, ale jeśli sami je sobie wyszukają, to niech korzystają. 👍

Powtarzaj, parafrazuj, pokazuj w kontekście, pokazuj ciałem

Używaj wszelkich środków, aby pomóc im zrozumieć. Dziel instrukcje na możliwie krótkie partie i sprawdzaj cząstka po cząstce, czy wiedzą, co robić, np.

  • 👉 „Read the text”. (pokaż im, że czytasz text, wskazując go palcem)
  • 👉 „Underline the adjectives”. (podaj przykłady adjectives, zapisz przykłady na tablicy, następnie powtarzając słowo underline, podkreślaj zapisane przymiotniki)

Jeśli mówisz o czymś, co jest w klasie, wskaż to. Nawet jeśli mówisz 👉 „Open your book on p.10”. W klasie jest dużo rozpraszaczy i odgłosów, łatwo jest w czwartej ławce czegoś nie dosłyszeć. Zapewnij uczniom tyle wsparcia, ile to możliwe. Z czasem będą go potrzebowali coraz mniej.

Używaj języka, który znają

A właściwie takiego zasobu tego języka, który powinni już znać. Słownictwo będzie jeszcze łatwiejsze jeśli będziesz używać synonimów:

  • 👉 „Is this incorrect? Is it false? Is it a »no«?”.

Mów zdaniami prostymi. (nie złożonymi!)

  • Lepiej powiedzieć: 👉 „Read the sentence. Is it true or false? Tick”.
  • Niż: Read the sentence and choose if it is true or false.

Ustal, że to jest zasada tych zajęć

Na tych zajęciach mówimy po angielsku. I już. Przypominaj im tę zasadę wielokrotnie. We speak English. Jeśli uczeń łamanym polishinglishem próbuje się z Tobą skomunikować, pomóż mu. Zapisz na tablicy poprawnie zdanie, które uczeń z trudem tworzy i poproś, żeby je w całości przeczytał. Powieś jakiś znak, który będzie Wam przypominał o zasadzie We speak English, np. flagę brytyjską albo zdjęcie króla Karola.

Pamiętaj: jeśli mówisz do uczniów, mówisz po angielsku.

Posłuchaj podcastu Early Stage o komunikacji bez przemocy: ⤵️

NVC podcast non+violent comunication

Bądźcie dla siebie mili

To też powinna być obowiązująca zasada każdej lekcji angielskiego. Wspieramy się w uczeniu bez chojrakowania i dokuczania. Zwracaj uwagę na sytuacje, kiedy ta zasada jest łamana – pilnuj jej. Jeśli atmosfera w klasie jest wspierająca, pielęgnuj ją.

Sprawdź też: ⤵️

Obejrzyj darmowe webinarium motywacji i zaangażowaniu uczniów na lekcjach: ⤵️

Teambuilding classbuilding webinarium dla nauczycieli

Sprawdzaj, czy uczniowie rozumieją

To, że ktoś z tłumu krzyknął, że „wszystko jasne”, to znaczy tyle, że ta jedna osoba myśli, że wie, o co chodzi. Sprawdzaj z uczniami, czy rozumieją treść poleceń i znaczenie słów oraz fraz. Pytaj: 👉 What is the task?

Jeśli nie uzyskujesz odpowiedzi, możesz przypuszczać, że nie wiedzą. Zacznij robić zadanie powoli, razem z nimi. Pierwszy przykład, drugi. W końcu załapią (czasem to charakterystyczne załapanie następuje po kilku lekcjach, ale wiele zadań w podręcznikach ma podobną strukturę i uczniowie są w stanie się tej mechaniki w końcu nauczyć – i za którymś razem nie trzeba będzie im znów tego tłumaczyć).

Jeśli nie zrobisz tego w ten sposób (jeśli nie będziesz mieć pewności, że 100% klasy wie, jak zrobić zadanie) będą Cię o to pytać do samiutkiego czerwca.

Skuteczne sposoby na uczenie angielskiego:

Wyobraź sobie, że nie umiesz mówić po polsku

Na koniec złota rada. Ta technika pomoże zadbać Ci o spełnienie wszystkich powyższych warunków. Wyobraź sobie, że rozumiesz język polski, ale nie możesz się nim posługiwać. Usta Ci się sklejają, po prostu nie ma takiej możliwości, aby rodzime głoski wyskakiwały z Twojego aparatu mowy. Może pomoże Ci, jeśli potraktujesz to jako gra z samym sobą. Zamknięcie tej drogi komunikacji otworzy ścieżki (autostrady!) innych sposobów!

Fingers crossed! 🤞

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Co zrobić, gdy po zadaniu pytania po angielsku w klasie zapada niezręczna cisza?

Nie panikuj i nie wypełniaj jej polskim tłumaczeniem! 🛑 To moment, w którym uczniowie przetwarzają informację. Jeśli cisza się przedłuża, spróbuj sparafrazować pytanie używając prostszego słownictwa lub wesprzyj się gestem, ale pozostań w języku docelowym.

Czy całkowity zakaz używania polskiego nie zestresuje słabszych uczniów?

Kluczem jest bezpieczna atmosfera błędu. Jeśli zapewnisz odpowiednie "rusztowanie" (scaffolding) – czyli pomoce wizualne, jasny kontekst i przyzwolenie na korzystanie ze słowników – stres zamieni się w satysfakcję, że "dałem radę zrozumieć bez polskiego".

Jak sprawdzać, czy uczniowie rozumieją instrukcje bez pytania "rozumiecie"?

Pytanie "Do you understand?" jest jednym z najmniej skutecznych, bo uczniowie automatycznie kiwają głowami. Zamiast tego poproś o wykonanie pierwszej części polecenia ("Show me your pen") lub zadaj pytania sprawdzające (ICQs - Instruction Checking Questions), np. "Are we writing or speaking now?".


Janina Borowy metodyczka główna Early Stage

Autorka:
Janina Borowy – metodyczka główna Early Stage, pedagożka specjalizująca się w nauczaniu dzieci języka angielskiego, autorka materiałów dydaktycznych. W wolnym czasie składa klocki LEGO, uczy się hiszpańskiego i wyprowadza psa Kluska.

Zapraszamy też do innych materiałów autorki:

Komentarze

Darmowe materialy do nauki angielskiego underwater world

Materiały do nauki angielskiego | Piosenka + zadania do druku + fiszki | Underwater World

Zapraszamy do korzystania z naszych darmowych materiałów na lekcje angielskiego do druku wraz z piosenką. Do pobrania nagranie, flashcards i ćwiczenia o tema...
Czytaj więcej
Nauczanie angielskiego w przedszkolu co jest obowiazkowe a co nie

Nauczanie angielskiego w przedszkolu: co tu jest obowiązkowe, a co można stylem dowolnym?

Chcesz wiedzieć, czego maluchy mają się uczyć, kto właściwie może ich uczyć i jakie gadżety uratują Ci życie podczas zajęć? Na pytania odpowiada metodyczka E...
Czytaj więcej
Darmowe materialy do nauki angielskiego do druku piosenka handout patricks day

Materiały do nauki angielskiego | ☘️ St Patrick's Day | Piosenka + zadania do druku + fiszki

Zapraszamy do korzystania naszych ☘️ darmowych materiałów do nauki angielskiego na Dzień Świętego Patryka. Mamy dla Was piosenkę, handout z ćwiczeniami i kar...
Czytaj więcej
Metoda total physical response tpr

Mów, ruszaj się, zapamiętuj – dlaczego metoda TPR działa cuda na zajęciach języka angielskiego

Gotowi, by odkryć, dlaczego ruch to tajna supermoc na lekcji języka? Zapraszamy do lektury! O skutecznej i naturalnej metodzie nauczania języka pisze metodyc...
Czytaj więcej