­čôÜ | Recenzja ÔÇ×Dodaj mi skrzyde┼é! Jak rozwija─ç u dzieci motywacj─ÖÔÇŽ

Recenzja ÔÇ×Dodaj mi skrzyde┼é! Jak rozwija─ç u dzieci motywacj─Ö wewn─Ötrzn─ů?ÔÇŁ

26.09.2018
Dodaj Mi Skrzydeł Okładka

┼Üpiesz─Ö z podzieleniem si─Ö z Wami najlepsz─ů ksi─ů┼╝k─ů, jak─ů przeczyta┼éam w ci─ůgu ostatnich miesi─Öcy! Jest ona nie tylko pe┼éna informacji dla rodzic├│w i nauczycieli, ale te┼╝ dotyczy jednej z moich najwi─Ökszych pasji ÔÇô relacji. Oparta jest na najnowszych badaniach i trendach w psychologii i pedagogice, co czyni j─ů du┼╝o ciekawsz─ů i bardziej wiarygodn─ů ni┼╝ zwyk┼ée poradniki z tej dziedziny. Czytanie jej by┼éo dla mnie potwierdzeniem tego, co ju┼╝ wiem, ale r├│wnie┼╝ kopalni─ů nowej wiedzy, inspiracji i praktycznych ─çwicze┼ä. Ta recenzja b─Ödzie dotyczy┼éa ksi─ů┼╝ki Joanny Steinke-Kalembki pt. ÔÇ×Dodaj mi skrzyde┼é. Jak rozwija─ç u dzieci motywacj─Ö wewn─Ötrzn─ů?ÔÇŁ

Przyznam, ┼╝e podesz┼éam do niej z lekkim dystansem - troch─Ö odwleka┼éam jej przeczytanie, co rzadko mi si─Ö zdarza, kiedy ksi─ů┼╝ka naprawd─Ö mnie interesuje. Powodem tej prokrastynacji by┼éa wewn─Ötrzna dyskusja, kt├│r─ů przeprowadzam od d┼éugiego czasu. Dotyczy ona s┼éawy, jak─ů si─Ö obecnie obdarza motywacj─Ö wewn─Ötrzn─ů, przy pomini─Öciu kwestii tego, ┼╝e jeste┼Ťmy istotami spo┼éecznymi, zale┼╝ymy od innych, a zdanie tych, kt├│rzy s─ů z nami w g┼é─Öbokich relacjach, potrafi wiele znaczy─ç czy nawet zmieni─ç. Nie ma zatem powodu do wyrzucania zewn─ůtrzsterowno┼Ťci z naszego s┼éownika i ┼╝ycia. Odpowied┼║, jak na wiele innych pyta┼ä, to zapewne r├│wnowaga i korzystanie z wszystkich dost─Öpnych zasob├│w.

Na szcz─Ö┼Ťcie ÔÇ×Dodaj mi skrzyde┼éÔÇŁ podchodzi do tematu z zupe┼énie innej strony. Ksi─ů┼╝ka rozpoczyna si─Ö od wyja┼Ťnienia r├│┼╝nicy mi─Ödzy motywacj─ů zewn─Ötrzn─ů i wewn─Ötrzn─ů. Je┼Ťli potrzebujecie wyja┼Ťni─ç sobie t─Ö kwesti─Ö, odsy┼éam do pierwszego rozdzia┼éu ÔÇô jest pe┼éen dobrze dobranych i usystematyzowanych argument├│w przeciwko karom i nagrodom, daje te┼╝ furtk─Ö dla zastosowania nagr├│d (podrozdzia┼é ÔÇ×Kiedy nagrody mog─ů si─Ö przyda─ç?ÔÇŁ), pokazuje, jakie s─ů nasze prawdziwe motywy stosowania kar i nagr├│d, rozprawia si─Ö z tym, czy rzeczywi┼Ťcie osi─ůgamy zamierzone efekty, kiedy je stosujemy. Autorka demitologizuje te┼╝ skuteczno┼Ť─ç innych narz─Ödzi wspieraj─ůcych motywacj─Ö zewn─Ötrzn─ů ÔÇô puste pochwa┼éy, gro┼║by, presj─Ö czasow─ů, rywalizacj─Ö oraz warunkow─ů uwag─Ö. Must-read dla tych, kt├│rzy tej dyskusji jeszcze nie maj─ů za sob─ů.

W kolejnej cz─Ö┼Ťci ksi─ů┼╝ki autorka pisze o esencji budowania motywacji wewn─Ötrznej ÔÇô zaspokajaniu trzech podstawowych potrzeb psychicznych cz┼éowieka. S─ů nimi:

  • potrzeba relacji (bycie w zdrowej zale┼╝no┼Ťci od drugiej osoby, opartej na zaufaniu);
  • potrzeba kompetencji (poczucie bycia wa┼╝nym, docenionym, potrzeba rozwoju, zauwa┼╝enia wysi┼éku czy sukcesu);
  • potrzeba autonomii (poczucie decydowania o sobie, ponoszenia konsekwencji swoich dzia┼éa┼ä, poszukiwanie sensu swoich dzia┼éa┼ä).

Mamy pe┼éne prawo, je┼Ťli nie obowi─ůzek, aby wspiera─ç naszych uczni├│w i dzieci w realizowaniu swoich potrzeb. Autorka podaje te┼╝ zasad─Ö rozwijania motywacji wewn─Ötrznej zbudowan─ů na akronimie angielskiego s┼éowa RULE, kt├│rej zastosowanie widz─Ö szczeg├│lne w szkole. Rozwini─Öcie akronimu to:

R ÔÇô resist ÔÇô powstrzymanie odruchu naprawiania dziecka (Dlaczego chcesz zmieni─ç dziecko? Czy wiesz na pewno, co powinno zmieni─ç, aby lepiej funkcjonowa─ç w codziennym ┼╝yciu? Czy nie ma prawa pope┼énia─ç w┼éasnych b┼é─Öd├│w?)

U ÔÇô understand ÔÇô zrozumienie motywacji dziecka (Dlaczego dziecko nie chce wykona─ç Twojego polecenia? Jakie niezaspokojone potrzeby mog─ů sta─ç za t─ů sytuacj─ů? Czy mo┼╝esz zrobi─ç co┼Ť, aby lepiej nawi─ůza─ç w tej sytuacji wsp├│┼éprac─Ö z dzieckiem?)

L ÔÇô listen ÔÇô nauczenie si─Ö s┼éuchania dziecka (Co chce Ci powiedzie─ç dziecko poprzez swoje zachowanie, zabaw─Ö, emocje, rysunek czy aktywno┼Ť─ç fizyczn─ů? Czy potrafisz s┼éucha─ç empatycznie bez dawania rad, analizowania, oceniania czy narzucania w┼éasnego zdania?)

E ÔÇô empower ÔÇô dziecko potrzebuje czu─ç, ┼╝e jest dla Ciebie wa┼╝ne i ┼╝e jego wysi┼éki s─ů doceniane (Czy dziecko czuje si─Ö przez Ciebie prawdziwie zauwa┼╝one? Czy po┼Ťwi─Öcasz mu swoj─ů uwag─Ö? Czy Twoje pochwa┼éy s─ů oparte na uwa┼╝nej obserwacji? Czy zawieraj─ů konkretne informacje zwrotne?)

Wyobra┼╝am sobie, ┼╝e ka┼╝de wyzwanie we wsp├│┼épracy z uczniami mo┼╝na w ten spos├│b zanalizowa─ç. We┼║my na warsztat ucznia, kt├│ry nigdy nie odrabia pracy domowej, przypadki agresji u dzieci, dzieci wycofane, gadu┼éy czy antagonizmy mi─Ödzy uczniami ÔÇô wystarczy wybra─ç jeden przypadek i przeanalizowa─ç go za pomoc─ů RULE. Czy otwiera to nowe mo┼╝liwo┼Ťci rozwi─ůzania? Czy pokazuje inn─ů perspektyw─Ö? Czy co┼Ť zmienia w danej sytuacji?

Rozdzia┼é o relacjach stanowi prawdziwe kompendium praktycznej wiedzy, porad i ─çwicze┼ä dotycz─ůcych budowania relacji oraz tego, jak relacje buduj─ů m├│zg. W podrozdziale o relacjach w szkole padaj─ů niezwykle wa┼╝ne s┼éowa:

ÔÇ×Aby si─Ö uczy─ç, ucze┼ä musi czu─ç si─Ö na tyle bezpiecznie, aby m├│c pope┼énia─ç b┼é─Ödy, zadawa─ç pytania, przyjmowa─ç konstruktywn─ů krytyk─Ö.ÔÇŁ
ÔÇ×Dla dziecka bardzo wa┼╝na jest sympatia ze strony nauczyciela. Je┼Ťli ucze┼ä nie czuje, ┼╝e jest dla nauczyciela wa┼╝ny i warto┼Ťciowy jako cz┼éowiek, a zamiast tego czuje si─Ö niedoceniony, traktowany niesprawiedliwie, krytykowany, to proces nauczania nie zajdzie.ÔÇŁ

Joanna Steinke-Kalembka zebra┼éa kilka cech wsp├│lnych wielkich ÔÇ×inspirator├│wÔÇŁ. Mo┼╝na si─Ö nimi kierowa─ç w rozwijaniu w┼éasnego warsztatu pedagogicznego. Te cechy to:

  • troska i akceptacja
  • wsparcie i zaanga┼╝owanie
  • wymagania i wiara w umiej─Ötno┼Ťci
  • dbanie o w┼éasny rozw├│j

Takie podej┼Ťcie wyklucza stosowanie motywacji zewn─Ötrznej ÔÇô nie potrzebujemy przekupstw, aby kogo┼Ť zmotywowa─ç. Wystarczy go pozna─ç, akceptowa─ç i w niego wierzy─ç.

W ksi─ů┼╝ce przeczytamy te┼╝ o wa┼╝nym efekcie psychologicznym ÔÇô nazywany on jest efektem Micha┼éa Anio┼éa. Okre┼Ťlenie wzi─Ö┼éo si─Ö od znanego artysty ÔÇô podobno powiedzia┼é o rze┼║bie Dawida: ÔÇ×Jedyne, co zrobi┼éem, to od┼éama┼éem niepotrzebne kawa┼éki ska┼éy. Dawid znajdowa┼é si─Ö pod nimiÔÇŁ. Efekt ten w edukacji polega zatem na wydobywaniu dobra z ucznia, odkrywaniu jego wrodzonych umiej─Ötno┼Ťci. ÔÇ×Edukowa─çÔÇŁ oznacza z ┼éaciny ÔÇ×wyci─ůga─ç co┼Ť z kogo┼ŤÔÇŁ. Niekt├│rzy uwa┼╝aj─ů, ┼╝e ucz─ůc zmieniamy kogo┼Ť albo tworzymy go od zera, mo┼╝e jednak ten proces polega bardziej na wydobywaniu i rozwijaniu czyjego┼Ť wrodzonego potencja┼éu?

Kolejny fascynuj─ůcy efekt ÔÇô Z┼éotow┼éosej ÔÇô opiera si─Ö na obserwacji, ┼╝e dzieci maj─ů wrodzon─ů umiej─Ötno┼Ť─ç wybierania dla siebie adekwatnych rozwojowo wyzwa┼ä. Ten efekt daje sporo pole do refleksji nad si┼é─ů dawania autonomii.


Ksi─ů┼╝ka pe┼éna jest te┼╝ ─çwicze┼ä i zabaw, kt├│re rozwijaj─ů motywacj─Ö wewn─Ötrzn─ů poprzez nawi─ůzywanie relacji, odkrywanie warto┼Ťci czy potencja┼éu dziecka. Mnie bardzo spodoba┼éo si─Ö zastosowanie karteczek z pytaniami dotycz─ůcymi potencja┼éu dziecka (z pewno┼Ťci─ů nauczyciele znajd─ů te┼╝ ich zastosowanie dla swojego przedmiotu) np.

  • co chcia┼éby┼Ť osi─ůgn─ů─ç?
  • co najbardziej lubisz robi─ç?
  • czy w tym tygodniu uda┼éo ci si─Ö kogo┼Ť roz┼Ťmieszy─ç?
  • sk─ůd wiesz, ┼╝e inni ci─Ö s┼éuchaj─ů?
  • z kt├│rym bohaterem ksi─ů┼╝ki chcia┼éby┼Ť si─Ö spotka─ç i dlaczego?

Te karteczki wplatamy w r├│┼╝ne dobrze znane gry np. w grze Jenga mo┼╝emy je przyczepia─ç do klock├│w  - kiedy wyci─ůgamy klocek, odpowiadamy na umieszczone na nim pytanie. Mo┼╝emy te┼╝ ukry─ç karteczki w r├│┼╝nych miejscach w domu / sali lekcyjnej i urz─ůdzi─ç podchody.

W rozdziale o warto┼Ťciach, autorka zach─Öca do przeprowadzenia znanego eksperymentu z wype┼énianiem naczynia kamieniami i piaskiem. Tych, kt├│rzy tej przypowie┼Ťci nie znaj─ů, zapraszam np. tu. W tym miejscu autorka uczy te┼╝ okre┼Ťlania cel├│w. Warto wykorzysta─ç znajomo┼Ť─ç cech dobrego celu np. przy planowaniu lekcji. W┼éa┼Ťciwy cel ma by─ç:

  • specyficzny / konkretny
  • pozytywny (co chcesz osi─ůgn─ů─ç, a nie czego nie)
  • mierzalny (sk─ůd wiesz,  ┼╝e osi─ůgn─ů┼ée┼Ť cel)
  • okre┼Ťlony w czasie (kiedy, gdzie, z kim go zrealizujesz)
  • mo┼╝liwy do zrealizowania
  • atrakcyjny

Bardzo podoba mi si─Ö zebranie informacji o nastawieniu (ÔÇ×Nastawienie ma znaczenieÔÇŁ). Joanna Steinke-Kalembka korzysta przede wszystkim z wiedzy na temat ÔÇ×growth mindsetÔÇŁ zawartej w ksi─ů┼╝ce Carol Dweck ÔÇ×Nowa psychologia sukcesuÔÇŁ. O tym pisali┼Ťmy w artykule na blogu.

W rozdziale o budowaniu kompetencji autorka pisze o sile s┼éowa ÔÇśjeszczeÔÇÖ. Zamiast koncentrowa─ç si─Ö na tym, czego nie umiemy, co si─Ö wydaje trudne, dodajmy nastawienie na rozw├│j i spr├│bujmy powiedzie─ç, ┼╝e JESZCZE czego┼Ť nie umiemy, JESZCZE nie osi─ůgn─Öli┼Ťmy czy JESZCZE nie rozumiemy. W ten spos├│b uczymy si─Ö, na czym polega nabywanie kompetencji. Innym narz─Ödziem nabywania kompetencji s─ů ÔÇ×magiczne pytaniaÔÇŁ, kt├│re mo┼╝emy zada─ç dziecku, gdy napotka przeszkod─Ö, aby u┼éatwi─ç mu j─ů samodzielnie pokona─ç.

Je┼Ťli chodzi o autonomi─Ö, w ksi─ů┼╝ce przedstawiona jest dyskusja na temat wyznaczania granic, podane wskaz├│wki dotycz─ůce tego, czym zast─ůpi─ç tablice motywacyjne oraz jak wykorzystywa─ç naturalne potrzeby i umiej─Ötno┼Ťci dzieci (np. zabawy i wyobra┼║ni) do rozwijania ich autonomii.

Budowanie emocjonalnego kapita┼éu dziecka ma wielkie znaczenie, poniewa┼╝ wiele emocji stymuluje rozw├│j dziecka. W ksi─ů┼╝ce znajdziemy gar┼Ť─ç pomys┼é├│w na to, jak uczy─ç si─Ö i rozwija─ç pozytywne nastawienie (tak, tak ÔÇô nie jest wrodzone i mo┼╝na si─Ö go nauczy─ç!), wdzi─Öczno┼Ť─ç, spok├│j, ciekawo┼Ť─ç, nadziej─Ö, dum─Ö, weso┼éo┼Ť─ç, poczucie przynale┼╝no┼Ťci, a nawet mi┼éo┼Ť─ç. Wskaz├│wki i ─çwiczenia s─ů przemy┼Ťlane, m─ůdre i proste do przeprowadzenia.

Szczeg├│lnie zach─Öcam nauczycieli do przestudiowania cz─Ö┼Ťci o motywacji opartej na wsp├│┼épracy. Dowiedzie─ç si─Ö mo┼╝na z niej, jak zach─Öci─ç dziecko do wsp├│┼épracy i czym jest j─Özyk zmian (dlaczego zamieni─ç s┼éowo ÔÇ×problemÔÇŁ na ÔÇ×trudno┼Ť─çÔÇŁ), a tak┼╝e o aktywnym s┼éuchaniu i m─ůdrym docenianiu.

Na zako┼äczenie autorka pisze ÔÇ×Dziecko nie jest drzewkiem bonsai, kt├│re nale┼╝y dok┼éadnie ukszta┼étowa─ç, lecz dzikim kwiatem, kt├│ry od pocz─ůtku rozwija si─Ö wed┼éug w┼éasnego planuÔÇŁ. Te pi─Ökne s┼éowa wspaniale podsumowuj─ů g┼é├│wny zamys┼é ksi─ů┼╝ki. Kopalni─Ö informacji stanowi te┼╝ blog autorki, na kt├│rym zamieszcza ona wpisy dotycz─ůce sytuacji w szkole ÔÇô emocji, relacji, oceniania. Warto si─Ö z nimi zapozna─ç!

Na zako┼äczenie podaj─Ö TEDa autorstwa charyzmatycznego Scotta Gellera  ÔÇ×The psychology of self-motivationÔÇŁ ÔÇô jest nie tylko warto┼Ťciowy merytoryczne, ale i doskonale si─Ö go ogl─ůda ze wzgl─Ödu na walory j─Özykowe i prezentacyjne m├│wcy.

Mam nadziej─Ö, ┼╝e zarazi┼éam Was ch─Öci─ů przeczytania tej ksi─ů┼╝ki. Dla mnie jest prawdziwym odkryciem i  bardzo si─Ö ciesz─Ö, ┼╝e uda┼éo mi si─Ö na ni─ů natrafi─ç :).

Weby posty na fb

To write or not to write... czyli o pisaniu w online!

Jak i czy w og├│le uczy─ç pisania na lekcjach online? Czy jest zupe┼énie inne od uczenia ÔÇ×analogowegoÔÇŁ? Przeczytajcie ten artyku┼é, aby rozstrzygn─ů─ç t─Ö kwesti─Ö....
Czytaj wi─Öcej
Post2

Google doodle i inne przyjemno┼Ťci ÔÇô o narz─Ödziach google w uczeniu online

W tym artykule opisz─Ö Wam kilka pomys┼é├│w na to, jak korzysta─ç z mo┼╝liwo┼Ťci naszej starej znajomej ÔÇô google. Tym razem jednak nie o samym google doodle ÔÇô o ty...
Czytaj wi─Öcej
Weby posty na fb 1

CZAT MAT! Czyli jak wykorzysta─ç czat w e-uczeniu

W dzisiejszym artykule przedstawiam Wam par─Ö propozycji na temat tego, jak wykorzysta─ç czat w narz─Ödziach do uczenia online, aby uatrakcyjni─ç zaj─Öcia. Jego n...
Czytaj wi─Öcej
Onine 3

My bedroom is my classroom!

Kuchnia, sypialnia, ┼éazienka. I tak w k├│┼éko od ostatnich 3 miesi─Öcy. St├│┼é zawalony notatkami i kubkami po kawie. I codziennie pytanie - jaki jest dzi┼Ť dzie┼ä ...
Czytaj wi─Öcej