Praca z dzieckiem introwertycznym. Czyli dlaczego budowanie pewności siebie to mit?

Praca z dzieckiem introwertycznym nie polega na zmuszaniu go do bycia duszą towarzystwa. Jak wesprzeć cichego ucznia na lekcji angielskiego? Odkryj techniki metodyczne, które pozwolą dziecku introwertycznemu rozwinąć skrzydła w zgodzie z jego naturą – bez presji czasu i bez lęku przed spontanicznymi wypowiedziami na zaskakujące tematy.

Jak budować pewność siebie osoby introwertycznej w grupie?

A może... nie chodzi o pewność siebie dziecka czy jej rzekomy brak, tylko Twoje, lektorze i lektorko, przekonania są do zmiany? A może w ogóle dyskusja nad pewnością siebie jest chybiona? (Bo jest!) Zamiast niej warto się zastanowić, jakie są nieocenione zalety osobowości introwertycznej i co dziecko introwertyczne wnosi do grupy oraz jak tym „zarządzić” by wszyscy byli win-win?

Na szkoleniach dla metodyków i metodyczek zawsze przychodzi taki moment, kiedy mówię: – A teraz proszę o wstrzymanie się od odpowiedzi tych, którzy już odpowiadali, abyśmy dali przestrzeń tym, którzy potrzebują chwilę dłużej na refleksję, lub tym, którzy z różnych innych powodów nie mieli możliwości wcześniej zabrać głosu.

Dlaczego? Dlatego, że zwykle w tym momencie odzywają się zupełnie inne osoby - czasem takie, które od początku szkolenia się nie wypowiadały. A to, co dorzucają do dyskusji, jest zwykle bezcenne!

Dlaczego nie skorzystały z szansy wypowiedzieć się wcześniej? Dlatego, że myślą nieco wolniej? Wstydzą się? Nie mają nic do powiedzenia? Może czasami, ale zwykle dlatego, że… tak po prostu mają. Nie potrzebują zawsze uzewnętrzniać wszystkiego, co im przyjdzie do głowy, a zwłaszcza bez zorganizowania tego uprzednio. Możliwe, że lubią poczuć się bezpiecznie w grupie, zanim się odezwą publicznie, do tego zwykle wypowiadają się wtedy, kiedy widzą, że ich zdanie stanowi wartość dodaną dyskusji. Jeśli nazwiesz to deficytem, problemem albo brakiem pewności siebie – mam nadzieję, że czujesz, jak to brzmi 🙂 – stracisz czyjeś zaangażowanie i wkład do grupy, a może nawet relację z tym człowiekiem (Ty albo grupa, w której jest).

Co warto wiedzieć o introwersji w edukacji?

Czy to oznacza, że introwersja to cecha, która nie wpływa na grupę czy sposób uczenia się / nauczania? Że to kolejny mit, jak style uczenia czy prawo/lewopółkulowość?

Oczywiście, że nie!

Introwersja to wrodzona cecha temperamentu, która określa, skąd czerpiemy energię życiową i w jaki sposób nasz mózg przetwarza bodźce z otoczenia. Pojęcie to wprowadził do psychologii Carl Gustav Jung. Wbrew obiegowym opiniom, introwersja nie jest deficytem pewności siebie, aspołeczności, lękiem ani żadną wadą. To po prostu inny, bardziej zorientowany na wnętrze sposób funkcjonowania układu nerwowego.

Główne cechy osoby introwertycznej to:

• Bogaty świat wewnętrzny.
  Introwertycy mnóstwo czasu spędzają w swojej głowie – analizują, wyciągają wnioski, planują i intensywnie myślą.
• Wysoka wrażliwość na przebodźcowanie (mam tu na myśli głównie te pochodzące od ludzi, sensoryczne sprawy to inna kategoria wrażliwości).
  Ich układ nerwowy silniej reaguje na bodźce (dźwięki – np. konwersacje, śpiewy, kaszle, niski/wysoki ton głosu etc., zapachy, tłum – ilość dotyku czy kolorów, sygnałów mimicznych albo gestów do przetworzenia). To, co dla ekstrawertyka jest ekscytujące, dla introwertyka może być już po krótkiej chwili męczące.
• Jakość ponad ilość w relacjach.
  Introwertycy wolą mieć jednego lub dwóch oddanych przyjaciół niż stado powierzchownych znajomych. Unikają tzw. small talku (pogawędek o pogodzie), uwielbiają za to głębokie, filozoficzne rozmowy. Wyobraź sobie small talk, w którym zaskakujemy takiego ucznia ciągle innym pytaniem odliczając sekundy na jego odpowiedź. A jeśli nie powie nic, raz, drugi, trzeci, czy nie ocenisz go jako mającego słaby speaking?
• Najpierw myśli, potem mówi.
  Uczeń / uczennica z introwersją rzadko wypowie niesprawdzoną opinię. „Testowanie” tego, jak odbiorą to, co powiedział/a w grupie jest jej/jemu obce. Zanim zabierze głos, układa wypowiedź w logiczną całość.

Czym się różni introwertyk od ekstrawertyka?

Dobrą metaforą pomagającą zrozumieć różnicę między introwertykiem a ekstrawertykiem jest spojrzenie na ich... baterie energetyczne:

• Ekstrawertyk i ekstrawertyczka działają jak baterie słoneczne – ładują się, będąc wśród ludzi, w hałasie, w działaniu i w centrum wydarzeń. Samotność ich drenuje.
• Introwertyk i introwertyczka działają jak bateria w smartfonie – interakcje społeczne, głośne miejsca i ciągłe pytania zużywają ich energię (nawet, jeśli świetnie się bawią!). Aby ją naładować, osoba introwertyczna potrzebuje ciszy, samotności lub czasu spędzonego z jedną, bardzo bliską osobą lub w bardzo kameralnym gronie.

Co ciekawe, to co Jung wywnioskował z wielu rozmów z pacjent(k)ami, okazało się mieć odzwierciedlenie w skanach mózgu. W badaniu zespołu dr Debry Johnson¹ z 1999 roku udowodniono, że mózg introwertyka przetwarza bodźce dłuższą drogą. Badanie wykazało, że u introwertyków przepływ krwi w mózgu jest silniejszy w obszarach odpowiedzialnych za planowanie, pamięć długotrwałą i głęboką analizę. Może to wyjaśniać, dlaczego u dziecka introwertycznego możesz obserwować chwile pauzy określane czasem „zawieszeniem” albo „zamrożeniem”, co może wyglądać jak zamyślanie się, rozkojarzanie albo nawet ignorowanie - niesłusznie! U dziecka introwertycznego to nic innego jak chwila bardzo intensywnego procesu myślowego. Można je porównać do obsługiwania wielu otwartych kart i maksymalnego obciążenia procesora.

Oczywiście, że nie, choć trzeba uczciwie przyznać, że system edukacji premiuje ekstrawertyków. Grono pedagogiczne zdecydowanie faworyzuje uczniów i uczennice, którzy i które odpowiadają szybko. Mamy też tendencję do stawiania znaku równości między „dużo” i „mądrze”, co niestety nie ma odzwierciedlenia w rzeczywistości. 🙂

Dziecko introwertyczne uczy się języka obcego – jak rozpoznać jego potrzeby?

W sali pełnej energii i głośnych odpowiedzi, dziecko introwertyczne może początkowo wydawać się niewidzialne. Profil psychologiczny takiego ucznia nie ma jednak nic wspólnego z brakiem wiedzy czy brakiem zaangażowania. To osoba, która czerpie energię z wnętrza, a bodźce zewnętrzne – takie jak hałas czy konieczność ciągłej interakcji – szybko ją wyczerpują.

Do najważniejszych cech dziecka introwertycznego należą:

• potrzeba dłuższego czasu na odpowiedź – zanim otworzy usta, musi ułożyć zdanie w głowie;
• Głęboka analiza przed zabraniem głosu – rzadko zgłasza się spontanicznie; woli mieć pewność, że jego wypowiedź jest poprawna;
• Niechęć do bycia w centrum uwagi – wywołanie tablicy „do tablicy” bez uprzedzenia wywołuje u niego paraliżujący stres.

Kiedy lektor/ka zadaje pytanie, a ekstrawertyczne osoby natychmiast krzyczą odpowiedzi, dziecko introwertyczne milczy. Nie wynika to z niewiedzy, lecz z procesów zachodzących w jego mózgu i poziomem hormonów np. dopaminy3. Introwertyk potrzebuje przetworzyć informację na głębszym poziomie. Presja czasu blokuje jego dostęp do pamięci roboczej, sprawiając, że zamyka się w sobie.

Uwaga! Nie mylić introwersji z nieśmiałością!

Dziecko introwertyczne nie musi oznaczać, że ktoś jest nieśmiały czy wysoko wrażliwy. Introwersja to cecha temperamentu, a nieśmiałość często związana jest z lękiem społecznym (przed negatywną oceną / odtrąceniem / wykluczeniem / wygłupieniem się itp.). Może Cię zaskoczyć, ale nie wszyscy introwertycy boją się wystąpień publicznych. Do tego, ponieważ są świetnymi analitykami, potrafią wspaniale dostosować treść do potrzeb swojej publiczności. Wiadomo jednak, że wystąpienia publiczne i związany z nimi dyskomfort związany z „odsłanianiem się” to coś, co może zmieniać się w miarę oswajania się z takim doświadczeniem. Zatem logicznym wnioskiem jest, że poziom lęku przed wystąpieniami będzie nieco wyższy u introwertyków niż u ekstrawertyków, którzy naturalnie dążą do częstszych kontaktów społecznych w większych grupach⁴.

Przeczytaj również:

• Jak współpracować z wysoko wrażliwym uczniem?

Komu posłuży zatem czas na przygotowanie wypowiedzi – osobie introwertycznej czy nieśmiałej? Zakładam, że znasz odpowiedź, a jeśli nie, domyślisz się jej po przeanalizowaniu poniższej tabeli.

Introwertyk a uczeń nieśmiały – kluczowe różnice w podejściu

Jak dostosować komunikację, by wspierać oba te typy osobowości - ekstrawertyczną i introwertyczną?

Nie wiem, czy Cię zaskoczę, ale… wcale! Nic nie musisz robić. Wreszcie! 🙂 Sam sposób mówienia (forma) nie ma wpływu na to, jak zareaguje na komunikat osoba intro- czy ekstrawertyczna. Cele lekcji, wymagany poziom angielskiego, kryteria oceny, kluczowe zadanie do wykonania, instrukcje - tu nic się nie zmienia, ponieważ na poziomie neuronalnym nie ma tu różnić jak np. u ucznia czy uczennicy z ADHD bądź w spektrum autyzmu. Chodzi bardziej o to, aby zadbać o odpowiednie warunki tej komunikacji. Dopasowujemy ją tak, aby każdy miał równe szanse na zaprezentowanie tej samej treści. Zatem introwertyk/czka skorzysta bardziej z czasu na zastanowienie się, pracy w parze zamiast na forum, pisania zamiast krzyczenia spontanicznych odpowiedzi.

Przeczytaj również: ADHD – jak uczyć uczniów i uczennice o specjalnych potrzebach

Przykład

Wyobraź sobie, że chcesz sprawdzić, czy grupa opanowała materiał z poprzedniej lekcji. Cel (treść) jest jeden. Ale możesz go zrealizować w co najmniej dwa sposoby np.

• promujący ekstrawertyków(-yczki): Kto pierwszy zgłosi się i poda poprawne słowo, dostaje punkt.
• włączający wszystkich: zapiszcie odpowiedź na małych karteczkach i podnieście je w górę na mój sygnał.

W obu przypadkach sprawdzasz dokładnie to samo. Nie obniżasz poprzeczki introwertykowi, nie dajesz mu taryfy ulgowej (nie jest to potrzebne, to nie jest uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Zmieniasz jedynie kanał, którym ta wiedza ma się wydostać po to, żeby hałas i presja czasu nie utrudniły przekazu.

Sprawdź także: Edukacja włączająca – jak uczyć, żeby każdy uczeń czuł się częścią klasowej wspólnoty?

Praca z dzieckiem introwertycznym – metodyczne sposoby na aktywizację bez presji

Jeśli dobrnęła(-nąłeś) już tutaj, to pewnie doskonale orientujesz się, że skuteczna praca z dzieckiem introwertycznym nie polega na próbie zmiany jego charakteru ani na transformowaniu cichego obserwatora w duszę towarzystwa. Nie chodzi bynajmniej o to, by na siłę wypychać takie dziecko na scenę! Mam nadzieję, że zgodzisz się ze mną, że w dzisiejszych czasach nie potrzeba nam jeszcze więcej pewnych siebie ludzi, którzy głośno forsują swoje zdanie! Mam za to silną intuicję, że przydałoby się częściej słuchać uważnie refleksyjnych analityków i obserwatorów.

Zatem cel metodyczny w nauce języka angielskiego jest zupełnie inny niż oswajanie go z lękiem czy budowanie pewności siebie (a już na pewno nie tej, która niepoparta jest solidnymi kompetencjami). Chodzi o stworzenie takich warunków, w których dziecko introwertyczne poczuje, że jego naturalny sposób bycia jest akceptowany, a zabranie głosu nie wiąże się z emocjonalnym ryzykiem. Potrzebuje czasu na przygotowanie i miejsca do przećwiczenia wypowiedzi.

Zachęcam do wypróbowania poniższych sprawdzonych metod i technik aktywizacji, które pozwalają cichym uczniom błyszczeć w grupie bez poczucia przytłoczenia.

1️⃣ Think Time

Zatem ustanówmy instytucję WAIT TIME! To nie wymysł, to pomysł poparty naukowo! Badania dr Mary Budd Rowe (1972) nad tzw. Wait Time (czasem oczekiwania na odpowiedź) udowodniły, że wydłużenie czasu oczekiwania na odpowiedź ucznia z 1 sekundy do zaledwie 3-5 sekund drastycznie zmienia strukturę językową wypowiedzi – dzieci cichsze zaczynają mówić pełnymi zdaniami i wykazują mniejszy lęk. Jakie ma to przełożenie na ich Twoją pracę? Po zadaniu pytania odlicz do 5-7, zanim poprosisz kogoś do odpowiedzi! Mamy nawet przeznaczoną do tego strukturę!

Think-Pair-Share

Na pewno kojarzysz, jak wygląda klasyczne zadawanie pytań.

• pytanie → las rąk ekstrawertyków
• pytanie → dziecko ekstrawertyczne od razu odpowiada bez podnoszenia ręki

Niestety taki sposób premiuje szybkość, a nie głębię. Think-pair-share całkowicie odwraca tę dynamikę. Dziecko introwertyczne zyskuje czas na niezbędne „buforowanie” informacji i zrzuca z siebie lęk przed popełnieniem błędu. Na forum grupy wypowiada słowa, które zostały już wcześniej przetestowane i zwalidowane przez rówieśnika. Jak sama nazwa wskazuje, struktura składa się z 3 kroków:

1. Krok 1 (Think): Po zadaniu pytania ogłoś 60 sekund absolutnej ciszy na samodzielne pomyślenie lub zapisanie słów-kluczy w zeszycie.
   
2. Krok 2 (Pair): Uczniowie łączą się w pary, by przedyskutować swoje odpowiedzi. Dla introwertyka to bezpieczny poligon – łatwiej mówi się do jednej osoby niż do kilkunastu.
3. Krok 3 (Share): Lektor/ka prosi wybrane pary o przedstawienie wniosków.

2️⃣ Warm calling

Wywoływanie losowego ucznia do odpowiedzi bez ostrzeżenia to tzw. cold calling. Dla introwertycznego dziecka to emocjonalny ekwiwalent zimnego prysznica – wywołuje stres, który dosłownie zamraża, blokuje dostęp do wiedzy. Alternatywą jest „warm calling”, czyli uprzedzanie o zamiarze wywołania.

Jak to wdrożyć? Podejdź dyskretnie do ucznia/uczennicy podczas pracy indywidualnej i powiedz cicho Kamil, masz świetny pomysł na to zadanie. Za dwie minuty, kiedy będziemy sprawdzać je na forum, poproszę Cię o przeczytanie punktu trzeciego, co Ty na to?
W ten sposób dajesz dziecku bezcenny luksus: czas na mentalne przygotowanie się do wystąpienia, czyli budujesz bezpieczeństwo emocjonalne. Uczeń/Uczennica nie panikuje, że zostanie wyrwany(-na) do odpowiedzi, nie ma żadnego zaskoczenia – wie dokładnie, kiedy i co ma powiedzieć. Dodatkowo dostaje wzmocnienie, że to, co przygotował jest na tyle wartościowe, aby można się było tym podzielić.

3️⃣ Exit Tickets

Na koniec lekcji zamiast głośnego podsumowania, poproś uczniów o zapisanie na małych karteczkach jednej rzeczy, którą zapamiętali, i oddanie jej przy wyjściu z sali, lub podzielenie się nią w parze. Pozwala to na wypowiedzenie się bez konieczności zmuszania do publicznej ekspresji.

4️⃣ Role w pracy grupowej

Z jednej strony praca w parach i mniejszych grupach zawsze daje osobom introwertycznym trochę więcej oddechu (a mniej bodźców). Z drugiej - praca w grupach bywa koszmarem, ponieważ dynamiczni, otwarci i bezpośredni rówieśnicy naturalnie przejmują stery, spychając pozostałych w grupie na margines. Rozwiązaniem jest jasna strukturyzacja zadań i odgórny przydział ról.

Zamiast rzucać hasło: „zróbcie ten projekt razem”, przydziel konkretne funkcje.

5️⃣ Więcej kanałów niewerbalnych

Zanim introwertyk zacznie swobodnie budować (długie) wypowiedzi ustne w grupie, musi poczuć się pewnie, mieć czas i przestrzeń oraz narzędzia do przeprocesowania swojej wypowiedzi. Kilka pomysłów, aby mu to ułatwić, przedstawiam poniżej.

• Burza mózgów na karteczkach. Zamiast krzyczenia pomysłów, uczniowie/uczennice zapisują je na karteczkach i przyklejają na tablicy. Dopiero z gotowych haseł lektor buduje dyskusję.
• Głosowania. Zadaj pytanie i poproś o przejście na „TAK” lub „NIE” np. po stronie linii na jedną lub drugą stronę. Dziecko bierze udział w aktywności, fizycznie pokazuje swoje zdanie, ale nie jest natychmiast zmuszane do mówienia. Dodatkowo ruch obniża poziom kortyzolu (hormonu stresu). Kiedy dziecko widzi swój fizyczny wkład w lekcję (np. jego karteczka wisi na tablicy), jego poczucie sprawczości rośnie, co dodaje pewności i tym samym ułatwia późniejsze przejście do fazy komunikacji werbalnej. Pamiętaj jednak, że problemem nie jest nieśmiałość, a czas na przygotowanie wypowiedzi i ułatwienie jej stworzenia, przećwiczenia w mniejszej grupie.

Najważniejsze przykazanie! Odpuść!

Choć może się wydawać, że „visible learning” oznacza mówienie głośno i dużo, to jednak trzeba pamiętać, że sporo naszej wiedzy czy umiejętności nie musi być widoczne. To, czy uczeń dużo mówi, wcale nie świadczy o tym, że dużo umie, i vice versa. Jeśli nie mówi, to nie znaczy, że nie umie. Jeśli dziecko pisze dobrze testy, przygotowuje wystarczająco dobre odpowiedzi ustne czy wypowiedzi pisemne, możesz mu odpuścić publiczne wypowiedzi spontaniczne.

Jego pewność siebie nie jest czymś, co wymaga zbudowania, ulepszenia, uzdrowienia. To raczej my, jako nauczyciele i nauczycielki, powinniśmy zmienić swoje nastawienie, oczekiwania i przekonania dotyczące tego, co oznacza, że ktoś się czegoś nauczył albo coś potrafi. Uczeń/Uczennica introwertyczny/a zasadniczo nie ma problemu z lękiem, więc nie trzeba jakoś wyjątkowo nawiązywać z nim/nią relacji, opiekować się nim/nią, traktować go/ją wyjątkowo. Trzeba takiemu dziecku po prostu dać czas i przestrzeń na wypowiedź i docenić jego pogłębioną refleksję, talent do obserwacji czy analizy.

Co więcej, jeśli docenisz umiejętność uważnego słuchania i zamodelujesz potrzebę zastanowienia się nad odpowiedzią od czasu do czasu, prawdopodobnie dasz też solidne przykłady postaw wartych naśladowania osobom ekstrawertycznym, których otwartość, spontaniczność i bezpośredniość czasem utrudnia bycie uważnym czy dokładnym.

Przeczytaj także: Rozwijanie kompetencji miękkich jako nauczyciel angielskiego

Early Stage Universe – wspieramy różnorodność charakterów w każdej grupie

W Early Stage doskonale wiemy, że nie ma jednego, idealnego uczniowskiego profilu. Nasze podejście jest elastyczne i naturalnie sprzyja dzieciom introwertycznym. Poprzez różnorodność technik – od gier ruchowych, przez zadania indywidualne, w parach, ustrukturyzowane aktywności na mówienie, aż po projekty plastyczno-językowe – tworzymy przestrzeń, w której każda osobowość ma swoje miejsce. Nie zmuszamy do natychmiastowej ekspresji, dajemy chwilę na zastanowienie się. Pozwalamy uczniom i uczennicom obeznać się z językiem, zaobserwować strukturę i włączyć się do interakcji wtedy, gdy poczują się na to gotowi. Różnorodność grupy traktujemy jako jej największą siłę.

Stań się ekspertem od budowania pewności siebie u każdego ucznia. Zobacz, jak ścieżka rozwoju w Early Stage podniesie Twoje kompetencje!

Lista kontrolna: Czy Twoja lekcja jest przyjazna dla introwertyków?

Na koniec, w ramach podsumowania, zachęcam Cię do krótkiej analizy swoich ostatnich zajęć. Które punkty, które udało Ci się zrealizować?

1. ⏺️ Czy każde zadanie ustne było poprzedzone chwilą na indywidualne przemyślenie lub zapisanie notatek lub przedyskutowanie go w parze?
2. ⏺️ Czy dałam(-łem) uczniom wybór formy prezentacji wiedzy (np. dialog w parze zamiast wypowiedzi przed całą klasą)?
3. ⏺️ Czy kontrolowałam/em think time/wait time i czekałem(-łam) chwilę, zanim poprosiłam kogoś o odpowiedź.
4. ⏺️ Czy doceniam aktywność introwertyków w sposób, który ich nie zawstydza (np. dyskretne skinienie głową, uśmiech, pochwała w cztery oczy, napisanie informacji zwrotnej w formie feedbacku)?
5. ⏺️ Czy stosowałem/am różnorodne sposoby nominowania uczniów/uczennic do odpowiedzi włączając w nie warm calling?
6. ⏺️ Czy w trakcie pracy grupowej zadbałam/em o jasny podział ról, aby każdy miał bezpieczną, ustrukturyzowaną przestrzeń do działania?
7. ⏺️ Czy stosowałem(-łam) aktywności, które pozwalają wykazać się introwertykom/introwertyczkom?
   

Najczęściej zadawane pytania o pracę z introwertykiem (FAQ)

Czy częste wyznaczanie dziecka introwertycznego do mówienia na forum „dla jego dobra” faktycznie pomaga?

Nie. Przełamywanie oporu na siłę przynosi odwrotny skutek – nie daje czasu na refleksję w bezpiecznej atmosferze, aktywuje w mózgu dziecka silny stres, który blokuje procesy uczenia się i może prowadzić do całkowitej odmowy mówienia w języku obcym. Zamiast zmuszać, należy stwarzać bezpieczne okazje do wypowiedzi w mniejszych podgrupach, stosować warm calling, pozwolić budować wypowiedź krok po kroku, a czasem po prostu odpuścić. Nie każdy musi być mistrzem wypowiedzi na forum!

Jak oceniać aktywność ucznia, który rzadko zgłasza się sam?

Rozszerz definicję „aktywności”. Aktywność to nie tylko las rąk w górze. Oceniaj uważne słuchanie, jakość wykonywanych zadań pisemnych, współpracę w parach oraz zaangażowanie w projekty grupowe. Jeśli Twój introwertyczny uczeń przygotowuje wypowiedzi ustne, zupełnie nie widzę problemu.

Co zrobić, gdy ekstrawertycy i ekstrawertyczki całkowicie dominują nad dzieckiem introwertycznym w grupie?

Przede wszystkim – super, że to zauważasz! Na pewno warto podjąć kroki ku ustrukturyzowaniu przestrzeni na wypowiedź.

Możesz wprowadzić widoczne (i słyszalne) odliczanie sekund na palcach, aby pokazać think time, możesz też zwyczajnie powiedzieć, że teraz chcesz posłuchać tych, którzy jeszcze dziś nie mówili (jawna moderacja, jak na moich warsztatach dla grona metodycznego). Przede wszystkim jednak wprowadź strukturyzację wypowiedzi. Używaj rekwizytów, np. tokenów (każdy uczeń ma 2 żetony na dany projekt i może zabrać głos tylko wtedy, gdy odda żeton) klepsydr/timerów/apek odliczających czas wypowiedzi. Stosuj szeroko znaki, że ktoś już ma kończyć wypowiedź np. silent fox, którego uczymy na naszych szkoleniach dla nowych lektorów i lektorek.
(rysunek AI)

A skoro mowa o naszych lektor(k)ach ;) – zapraszamy do pracy w Early Stage po więcej wskazówek i pozytywnych doświadczeń!

Autorka artykułu:

Beata Wysocka – metodyczka główna Early Stage, trenerka umiejętności poznawczych, jogi i mindfulness dla dzieci, nauczycielka MBSR. Z wykształcenia filolożka języka angielskiego i psycholożka. Zawsze pilnuje ważnych dla niej i dla Early Stage wartości – ekologii, NVC (non-violent communication, komunikacji bez przemocy), otwartości na różnorodność, a przede wszystkim cyfrowego i psychicznego dobrostanu dzieci i młodzieży. Jest współautorką podręczników do angielskiego dla uczniów Early Stage. W wolnych chwilach chodzi po górach i medytuje.

Zapraszamy też do podcastów, webinariów i artykułów autorki: ⤵️

• ➡️ Webinarium Mindfulness w edukacji
• ➡️ Artfully – o wykorzystaniu sztuki na zajęciach języka angielskiego
• ➡️ Jak uczyć myślenia (krytycznego) na lekcjach języka angielskiego
• ➡️ Podcast o kreatywności
• ➡️ Podcast o radzeniu sobie ze stresem
• ➡️ 5 mitów o nauczaniu i dlaczego te mity to mity

Źródła:

1. Johnson D.L. et al. Cerebral blood flow and personality: a positron emission tomography study, American journal of Psychiatry, 1999. DOI: 10.1176/ajp.156.2.252.
2. Cain S. Ciszej, proszę... Siła introwersji w świecie, który nie może przestać gadać. Wyd. Laurum. 2019.
3. Wacker J, Smillie LT. Extraversion and Dopamine Function. Soc Personality Psychology Compass. 2015;9:225–238.
4. Exploring Students’ Public Speaking Anxiety: Introvert vs Extrovert. May 2022. Journal of English Language Studies 7(1):107.
5.