­čôÜ | Early Stage Universe

Recenzja ksi─ů┼╝ki "Kompetencje coachingowe nauczycieli"

20.11.2018
Kompetencje Coachingowe Nauczycieli Okładka

Uczestniczy┼éam niedawno w konferencji ÔÇ×R(ew)elacjeÔÇŁ, na kt├│rej najwi─Ökszym odkryciem okaza┼éy si─Ö wyk┼éady Macieja B┼éaszaka i Jacka Py┼╝alskiego (polecam te┼╝ ich sfilmowane wyk┼éady dost─Öpne na YouTube np. ten) ÔÇô obaj ┼é─ůcz─ů w sobie niesamowit─ů wiedz─Ö i dar jej przekazywania. Dodatkowym odkryciem, dzi─Öki poleceniu zaprzyja┼║nionej trenerki, by┼éa ksi─ů┼╝ka, o kt├│rej chcia┼éabym dzi┼Ť napisa─ç.

By─ç mo┼╝e cz─Ö┼Ťci z Was ÔÇ×coachingÔÇŁ nie kojarzy si─Ö najlepiej, natomiast cz─Ö┼Ť─ç z Was mog┼éa ju┼╝ mie─ç z nim styczno┼Ť─ç od strony psychologicznej. Do lektury tej ksi─ů┼╝ki nale┼╝y podej┼Ť─ç bez szczeg├│lnego nadawania znaczeniu tego s┼éowa. Chodzi przede wszystkim o to, ┼╝e nauczyciel poza wiedz─ů i dydaktyk─ů czy pedagogik─ů powinien mie─ç te┼╝ ÔÇ×kompetencje mi─ÖkkieÔÇŁ (szczeg├│lnie w kwestii motywowania do rozwoju i zdobywania wiedzy), o kt├│rych ta pozycja traktuje w spos├│b bardzo ciekawy i przyst─Öpny.

Autorki rozpoczynaj─ů podr├│┼╝ po coachingu od rozdzia┼éu na temat zawierania kontraktu z uczniami. Jest tam kilka praktycznych porad na temat tego, co z w nim zawrze─ç i jakim j─Özykiem si─Ö pos┼éugiwa─ç przy jego konstrukcji. Nie jestem zwolenniczk─ů wypisywania konsekwencji ┼éamania klasowych zasad, kt├│re autorki przytaczaj─ů jako przyk┼éad, ale na pewno do swojej klasy wezm─Ö te trzy pytania:

  1. Czego oczekujesz na lekcjach np. angielskiego?
  2. Co dla ciebie jest wa┼╝ne?
  3. Jakim nauczycielem mam dla ciebie by─ç?

Pytania wydaj─ů si─Ö trudne, by─ç mo┼╝e nie ma sensu nastawia─ç si─Ö na uzyskanie szczeg├│lnie g┼é─Öbokich odpowiedzi. Jednak ich postawienie z pewno┼Ťci─ů motywuje uczni├│w do my┼Ťlenia, otwiera inn─ů perspektyw─Ö rozumienia szko┼éy i zaspokaja potrzeb─Ö kontroli, czyli autonomii w samorozwoju.

Szczeg├│lnie przydatny wydaje mi si─Ö rozdzia┼é dotycz─ůcy relacji. Autorki omawiaj─ů r├│┼╝norodne wska┼║niki porozumienia, kt├│re mo┼╝na nazwa─ç budowaniem kontaktu. Poruszaj─ů kwestie dopasowania do rozm├│wcy (dopasowanie postawy, nawi─ůzywanie kontaktu wzrokowego, zadawanie pyta┼ä otwartych etc.). Dyskutuj─ů r├│wnie┼╝ nad tym, jak r├│┼╝norodne sposoby organizacji przestrzeni wp┼éywaj─ů na uczni├│w ÔÇô s┼éowo ÔÇ×psychogeografiaÔÇŁ by┼éo dla mnie nowo┼Ťci─ů!

Za niezwykle cenne uwa┼╝am te┼╝ wskaz├│wki dotycz─ůce budowania zaufania m.in. dba┼éo┼Ť─ç o poufno┼Ť─ç, okazywanie serdecznej troski, nieocenianie (trudne, ale warto si─Ö stara─ç, je┼Ťli zale┼╝y nam na otwartej komunikacji z uczniem), okazywanie BEZWARUNKOWO pozytywnego nastawienia do ucznia, szacunek, akceptacja itd. Autorki podaj─ů sygna┼éy, kt├│re poka┼╝─ů, ┼╝e ucze┼ä ufa nauczycielowi.

W rozdziale o komunikacji znajdziemy te┼╝ om├│wienie kwestii stawiania sobie cel├│w, uczeniu ich formu┼éowania przez uczni├│w i przede wszystkim za┼éo┼╝enia pomagaj─ůce w komunikacji:

  1. Nie zak┼éadaj, ┼╝e wiesz, co my┼Ťli  i czuje ucze┼ä ÔÇô zadawaj pytania otwarte i weryfikuj. To za┼éo┼╝enie nie wymaga moim zdaniem komentarza, wymaga natomiast sporej ┼Ťwiadomo┼Ťci swoich ogranicze┼ä i otwarto┼Ťci na to, co my┼Ťli i czuje rozm├│wca.
  2. Sens Twojego komunikatu okre┼Ťli reakcja odbiorcy. Mam poczucie, ┼╝e zdarza┼éo mi si─Ö m├│wi─ç przemy┼Ťlane rzeczy, kt├│re nie by┼éy przez ucznia odbierane tak, jakbym chcia┼éa albo w og├│le nie rozumiane. Gdybym wiedzia┼éa, ┼╝e warto upewnia─ç si─Ö, co zosta┼éo zrozumiane z mojego komunikatu, z pewno┼Ťci─ů szybciej usprawni┼éabym swoj─ů komunikacj─Ö, docieraj─ůc w ten spos├│b do uczni├│w.
  3. Op├│r jest wynikiem braku wzajemnego zrozumienia. To niezwykle wa┼╝ne za┼éo┼╝enie. Mam poczucie, ┼╝e cz─Östo odbieram op├│r personalnie, jakby by┼é wymierzony w celu pokazania, ┼╝e ucze┼ä mnie nie lubi lub nie szanuje albo nie rozumie. Tymczasem takie za┼éo┼╝enie pozwala unikn─ů─ç obwiniania i zach─Öca do natychmiastowego wyja┼Ťnienia sytuacji.
  4. Ludzie dokonuj─ů najlepszych wybor├│w, bior─ůc pod uwag─Ö zasoby, jakie s─ů im w danym momencie dost─Öpne. ┼Üci─ůganie nie jest wi─Öc przejawem braku szacunku, informacj─ů o nieuczciwo┼Ťci ÔÇô lepiej na nie spojrze─ç z perspektywy radzenia sobie z problemem dost─Öpnymi ┼Ťrodkami. Takie za┼éo┼╝enie da nam wyj┼Ťcie do naprawiania sytuacji, a nie szukania wyja┼Ťnie┼ä, kt├│re nie usprawni─ů dzia┼éania w przysz┼éo┼Ťci.
  5. Motywacj─ů dzia┼éania jest osi─ůgni─Öcie celu lub zaspokojenie potrzeby. Je┼Ťli ucze┼ä cz─Östo spaceruje zamiast siedzie─ç w ┼éawce, mo┼╝e to ┼Ťwiadczy─ç o jego nie zaspokojonej potrzebie ruchu, a nie intencjonalnym utrudnianiem prowadzenia zaj─Ö─ç.
  6. Elastyczno┼Ť─ç gwarantuje wi─Ökszy sukces ni┼╝ konsekwencja. To wa┼╝ne! Cz─Östo si─Ö boimy, ┼╝e brak konsekwencji doprowadzi do katastrofy pedagogicznej, tymczasem warto poszukiwa─ç kreatywnych rozwi─ůza┼ä, nawet za cen─Ö rezygnacji z konsekwencji.

Autorki prezentuj─ů te┼╝ zestaw blokad komunikacyjnych Thomasa Gordona, kt├│rych musimy mie─ç ┼Ťwiadomo┼Ť─ç jako nauczyciele, poniewa┼╝ jako┼Ť─ç komunikacji w relacji nauczyciel ÔÇô ucze┼ä zale┼╝y od nauczyciela. S─ů w┼Ťr├│d nich rozkazywanie, gro┼║by, prawienie kaza┼ä, dawanie rad (tak w┼éa┼Ťnie - to wcale nie otwiera komunikacji, a wr─Öcz przeciwnie!), ocena, analizowanie, diagnozowanie, chwalenie (np. ÔÇ×dasz rad─Ö, jeste┼Ť zdolnaÔÇŁ ÔÇô takie komunikaty zawieraj─ů oczekiwania, a je┼Ťli osoba nie zgadza si─Ö z nimi wzbudzaj─ů wrogo┼Ť─ç lub frustracj─Ö i nak┼éadaj─ů obci─ů┼╝enie, zniech─Öcaj─ů te┼╝ do podejmowania ryzyka, polegaj─ůcego na tym, ┼╝e mo┼╝emy sobie nie poradzi─ç, a kto┼Ť w nas tak bardzo wierzy), odwracanie uwagi i inne. Aby wytworzy─ç przestrze┼ä do rozmowy, rozm├│wca musi czu─ç si─Ö akceptowany.

Narzędziem wyrażania akceptacji jasno i zrozumiale jest naturalnie aktywne słuchanie.

ÔÇ×Aktywnie s┼éucha─ç to znaczy odzwierciedli─ç w┼éasnymi s┼éowami tre┼Ť─ç i emocje z wypowiedzi drugiej osoby. S┼éucha─ç to czasem znaczy odzwierciedli─ç to, co jest poza s┼éowami. Dlatego ta umiej─Ötno┼Ť─ç nazywana jest s┼éuchaniem odzwierciedlaj─ůcym.ÔÇŁ

Oczywi┼Ťcie autorki podaj─ů mn├│stwo przyk┼éad├│w s┼éuchania odzwierciedlaj─ůcego, oferuj─ůc te┼╝ czytelnikowi ─çwiczenia buduj─ůce tak─ů umiej─Ötno┼Ť─ç, kt├│re bardzo polecam, na mnie wywar┼éo ogromne wra┼╝enie! Oto jego przyk┼éad:

ÔÇ×─ćWICZENIE: Jak s┼éuchasz odzwierciedlaj─ůco?

Przeczytaj ka┼╝de stwierdzenie. Zapisz s┼éowo, kt├│re opisuje stan uczu─ç, kt├│rego druga osoba do┼Ťwiadcza. Zapisz zdanie, kt├│rym m├│g┼éby┼Ť odpowiedzie─ç tej osobie, uznaj─ůc jej uczucia.

1. Dlaczego m├│j pies musia┼é wpa┼Ť─ç pod auto? To jest takie straszne.

Emocje ______________________

S┼éuchanie odzwierciedlaj─ůce _______________________ÔÇŁ

Ja wymieni┼éam w emocjach ÔÇ×smutek, t─Ösknot─Ö, poczucie niesprawiedliwo┼Ťci, ┼╝al i strachÔÇŁ. Odpowiedzia┼éabym wi─Öc s┼éysz─ůc taki komunikat: ÔÇ×Nie┼éatwo si─Ö pogodzi─ç ze strat─ů, pewnie chcia┼éby┼Ť, ┼╝eby Tw├│j pies nadal by┼é z Tob─ů.ÔÇŁ Mam nadziej─Ö, ┼╝e dobrze odzwierciedli┼éoby to uczucia drugiej osoby.

Autorki podaj─ů te┼╝ kilka system├│w podzia┼éu styl├│w uczenia si─Ö i my┼Ťlenia, kt├│rych nie jestem zwolenniczk─ů, poniewa┼╝ nie wierz─Ö w zbyt schematyczne kategoryzowanie. U┼Ťwiadamiaj─ů one jednak, ┼╝e ka┼╝dy cz┼éowiek, kt├│rego uczymy, jest inny i potrzebuje r├│┼╝nych rodzaj├│w komunikat├│w czy pomocy dydaktycznych ÔÇô pami─Ötajmy zatem o r├│┼╝norodno┼Ťci w planowaniu lekcji.

W rozdziale o zarz─ůdzaniu emocjami nauczyciela i ucznia dowiemy si─Ö o tym, na czym polega i do czego jest przydatna inteligencja emocjonalna. Polega ona mi─Ödzy innymi na tym, aby rozumie─ç, ┼╝e emocje nie pojawiaj─ů si─Ö znik─ůd i rozpoznawa─ç intencje, jakie nios─ů emocje np. strach daje sygna┼é, aby by─ç ostro┼╝nym, przygotowa─ç si─Ö na wyzwanie, a z┼éo┼Ť─ç daje si┼é─Ö do zmiany i dzia┼éania. Cytowane s─ů kompetencje emocjonalne zebrane przez Daniela Golemana m.in. akceptowanie uczucia i pozwolenie sobie na prze┼╝ycie go. Przyznaj─Ö, ┼╝e w swoim ┼╝yciu wiele razy nie dawa┼éam sobie prawa do z┼éo┼Ťci. Przed┼éu┼╝a┼éam tym samym frustracj─Ö i nie dawa┼éam dost─Öpu do znalezienia jej powodu, przez co nie mog┼éam podj─ů─ç pr├│by zmierzenia si─Ö z prawdziwym powodem tej z┼éo┼Ťci. Jedn─ů z kompetencji jest te┼╝ zarz─ůdzanie emocjami i relacjami, czyli umiej─Ötno┼Ť─ç indywidualnego podej┼Ťcia do r├│┼╝nych ludzi, nazywanie uczu─ç i wsp├│┼éodczuwanie ich. W ksi─ů┼╝ce znajdziemy mn├│stwo ─çwicze┼ä zwi─Ökszaj─ůcych kompetencje emocjonalne. Gor─ůco polecam ich wykonanie.

─ćwiczenia, kt├│re autorki proponuj─ů przeprowadzi─ç, aby wspom├│c proces grupowy, ┼éatwo da┼éyby si─Ö przekszta┼éci─ç na aktywno┼Ťci j─Özykowe np.

  • witanie si─Ö z tym, kto ÔÇŽ (np. ma br─ůzowe oczy) ÔÇô to rodzaj aktywno┼Ťci typu ÔÇ×Find someone whoÔÇŁ
  • ko┼äczenie zda┼ä ÔÇ×Jestem z siebie dumna, gdyÔÇŽÔÇŁ, ÔÇ×W tym ─çwiczeniu dobrze posz┼éo miÔÇŽÔÇŁ, ÔÇ×Gdy bior─Ö udzia┼é w tym ─çwiczeniu, czuj─Ö si─ÖÔÇŽÔÇŁ
  • zabawa z podzia┼éem na cztery grupy (s. 159)
  • ko┼äczenie historii dotycz─ůcej np. emocji, tego, co oznacza bycie dobrym, akceptacji, pope┼éniania b┼é─Öd├│w i naprawiania ich

W ksi─ů┼╝ce poruszane s─ů tak┼╝e kwestie obecno┼Ťci coachingowej, wspierania budowania poczucia warto┼Ťci ucznia, rozwijania potencja┼éu ucznia, udzielania konstruktywnej informacji zwrotnej, a tak┼╝e wiele praktycznych przyk┼éad├│w z klasy i ─çwicze┼ä. Mam nadziej─Ö, ┼╝e ta recenzja zach─Öci┼éa Was do przeczytania ksi─ů┼╝ki. Uwa┼╝am, ┼╝e jej warto┼Ť─ç w budowaniu warsztatu pedagogicznego nauczyciela jest nie do przecenienia.

Podcast Tonia 6

Biznesowy podcast o pracy na talentach

W drugim podca┼Ťcie game-changer├│w Tonia Bochi┼äska rozmawia z Jagod─ů Gandziarowsk─ů-Zio┼éeck─ů, o tym:czym jest idea talent├│w Gallupa, czyli test Cli...
Czytaj wi─Öcej
Dodaj podtytuł1

Rozmowy o szcz─Ö┼Ťciu - Martyna

"Chce nauczy─ç moje c├│rki tego, ┼╝e kobieta mo┼╝e robi─ç to, o czym marzy, ┼╝e nie ma jednego idealnego modelu post─Öpowania, kt├│ry jest w┼éa┼Ťciwy. Ja by┼éam sie...
Czytaj wi─Öcej
083 egzaminy 1024x681

Od TEACHERA DO OWNERA ÔÇô czyli jak za┼éo┼╝y─ç szko┼é─Ö j─Özykow─ů krok po kroku!

Na co dzie┼ä spe┼éniasz si─Ö jako nauczyciel, ale potrzebujesz rozwoju, zmiany, nowych wyzwa┼ä? Naturalnie ÔÇô pierwsza my┼Ťl ÔÇô to w┼éasna szko┼éa j─Özykowa! Kiedy jed...
Czytaj wi─Öcej
Aga Doti podcast

Podcast o nastawieniu na rozw├│j

W podca┼Ťcie o nastawieniu na rozw├│j ("growth mindset") Beata Wysocka z Agnieszk─ů Jankowsk─ů-┼üo┼Ť rozmawiaj─ů o tym:- dlaczego tak bardzo nie lubimy pope┼é...
Czytaj wi─Öcej