Praca z uczniem zdolnym na lekcji angielskiego. Poznaj techniki rozwijania talentów w grupie

Mały geniusz nudzi się na Twoich zajęciach, a Ty szukasz sposobu na jego skuteczne zaangażowanie? Pamiętaj, że praca z uczniem zdolnym to coś więcej niż tylko stos dodatkowych kserówek. Odkryj metody Beaty Wysockiej, metodyczki głównej Early Stage, które budują autonomię oraz pasję Twoich podopiecznych.

Sprawdź też:

• Edukacja włączająca – jak uczyć, żeby każdy uczeń czuł się częścią klasowej wspólnoty?
• Nauczanie zróżnicowane – czym jest i jak możesz je zastosować w klasie?

Co warto wiedzieć o pracy z uczniem zdolnym?

Praca z uczniem zdolnym nie polega na zasypywaniu go dodatkowymi zadaniami. Mądrze wspieraj autonomię Twojego ucznia w procesie nauki.

Kluczem jest elastyczność nauczyciela(-lki), oraz unikanie sztywnych schematów. Proponuj wyzwania, które nadają sens wysiłkowi Twoich podopiecznych.

Jak skutecznie rozwijać potencjał dzieci na lekcji angielskiego? Poznaj sprawdzone metody.

Charakterystyka ucznia zdolnego – jak trafnie rozpoznać talent w sali lekcyjnej?

Mały geniusz? Zdolny leń? Struś pędziwiatr? Przewyższa poziomem całą klasę? W tym temacie narosło sporo niejasności, uogólnień i obiegowych opinii. Zacznijmy więc może od tego, kim nie jest uczeń zdolny.

W tym artykule nie zajmujemy się:

• uczniem, który jest na wyższym poziomie językowym niż inne osoby w grupie – skieruj taką osobę ponownie na test poziomujący i dobierz jej odpowiedni poziom.
• uczniem starszym niż pozostali uczniowie i dlatego pewne rzeczy przyswaja szybciej, ma lepiej wykształcone techniki uczenia się, jest bardziej dojrzały emocjonalnie, co wiąże się np. z większą autonomią w uczeniu się.
• uczniem, który wydaje się pracować szybko, ale popełnia przy tym sporo błędów wynikających z nieuwagi;
• uczniem, który ma potencjał, ale go nie wykorzystuje (tzw. zdolny leń), chyba że byłaby to postawa wtórnie wykształcona w odpowiedzi na niedocenienie ponadprzeciętnego uzdolnienia ucznia.

Sprawdź też:

• Metody i formy pracy z uczniami w różnym wieku. Jak dostosować nauczanie angielskiego?

Jak rozpoznać prawdziwy talent? Weź pod lupę cechy, które wykraczają poza wysokie oceny w dzienniku. Charakterystyka ucznia zdolnego obejmuje przede wszystkim:

• Błyskawiczne przetwarzanie informacji – uczeń stosuje poprawnie nową konstrukcję gramatyczną od razu po zapoznaniu się z pierwszym przykładem – nie potrzebuje schematów ani dziesiątek powtórzeń typu controlled practice.
• Rozwiniętą intuicję językową – twoja uczennica lub uczeń swobodnie stosuje raz poznaną regułę ortograficzną w nowych sytuacjach.
• Nieszablonowe pytania – przygotuj się na dociekliwe pytania o niuanse gramatyczne, które Twoi podopieczni wyłapują w piosenkach lub serialach.

Ponadprzeciętne zdolności ucznia a dobra pamięć

Czasem myślisz, że osoba ponadprzeciętnie zdolna ma po prostu świetną pamięć. W rzeczywistości za sukcesem Twojego ucznia stoją konkretne procesy poznawcze:

• powiązanie zapamiętywania z umiejętnością szybkiego kojarzenia,
• intuicja językowa,
• wysoko rozwinięta umiejętność indukcji, czyli wnioskowania na podstawie przykładów,
• zdolność łączenia nowych informacji z już posiadanymi.

Dodatkowo, oprócz tych wyżej wymienionych cech, uczeń zdolny przejawia też m. in. umiejętność rozróżniania informacji bardziej i mniej istotnych, co istotne dla zapamiętywania i procesów uwagowych. Uczeń taki przejawia też zwykle motywację do stosowania poznanych reguł w nowym kontekście, a dzięki używaniu wiedzy w różnych kontekstach, mózg zapamiętuje ją efektywniej.

Pamiętam swoje zaskoczenie, kiedy jedna z uczennic podzieliła się tym, że przestudiowała wszystkie książki Tony’ego Buzana i obecnie stosuje mapy myśli do nauki czasów gramatycznych oraz metodę zakładek i skojarzeń, dzięki czemu nauczyła się ponad 80 czasowników nieregularnych w formie przeszłej i Past Participle w tydzień. Kiedy pytałam ją o to, czy tworzenie skojarzeń nie zajmuje jej dużo więcej czasu niż tradycyjne zapamiętanie przez powtarzanie, wyjaśniła, że skojarzenie tworzy raz, a przypominanie i powtarzanie, zapisywanie, a potem odnajdowanie zapomnianego słowa byłoby dużo bardziej czasochłonne. Takie złożone umiejętności refleksyjne i metakognitywne świadczą bez wątpienia o ponadprzeciętnym uzdolnieniu. Może kojarzysz taką zdolną osobę spośród swoich uczniów?

Uczeń zdolny – definicja i perspektywa pedagogiczna

Termin „zdolny/zdolna” budzi czasem obawy. Może sugerować istnienie osób „niezdolnych” w klasie. Wrażliwość na inkluzywność językową to świetna postawa. Jednak w edukacji pojęcie zdolności jest precyzyjnie zdefiniowane. W tym artykule przyjmujemy definicję uzdolnienia (giftedness) z modelu Josepha Renzulliego i Sally Reis¹, według którego uczeń zdolny/uczennica zdolna to nie tylko osoba o wysokim potencjale intelektualnym. Według tej koncepcji uzdolnienie nie jest pojedynczą cechą (np. tylko wysokim ilorazem inteligencji), ale efektem współdziałania trzech cech:

1. Ponadprzeciętne zdolności w kontekście inteligencji ogólnej, ale też w sensie predyspozycji w konkretnej dziedzinie, np. językowej.
2. Zaangażowanie w zadanie, czyli m. in. wysoki poziom motywacji. upór, wytrwałość i ciężka praca, przekonanie, że dane zadanie ma sens – bez niego potencjał intelektualny może pozostać ukryty lub niewykorzystany.
3. Kreatywność rozumianą jako szereg elementów: umiejętność generowania wielu różnorodnych i nietypowych rozwiązań, łatwość ich wytwarzania czy otwartość na nowe doświadczenia i gotowość do podejmowania ryzyka intelektualnego.

I tutaj ciekawostka. Obecnie nie stosuje się już w terminologii medycznej pojęcia „zespół Aspergera”. Pomimo że zostaje ono powoli wygaszane, na pewno dobrze je znasz i wiesz, że często wiązało się ono z ponadprzeciętną inteligencją. Czym różni się zatem dziecko z zespołem Aspergera od dziecka ponadprzeciętnie zdolnego?

Dziecko w spektrum autyzmu pomimo ponadprzeciętnej wiedzy zwykle wykazuje spore trudności w interakcjach społecznych, nawiązywaniu kontaktów, często nie radzi sobie też z empatią czy dostosowywaniem się do norm społecznych. Miewa jednotorowe zainteresowania i mało elastyczności na to, co nie zgadza się z dotychczas poznaną, oswojoną rzeczywistością.

Osoba ponadprzeciętnie uzdolniona również wykazuje wysoki poziom intelektualny, jednak poziom jej rozwoju emocjonalno-społecznego zwykle nie odbiega od tego, który reprezentują jej neurotypowi rówieśnicy. Jak piszą autorki pracy „Rozwijanie zdolności językowych na lekcji języka obcego” wydanej przez Ośrodek Rozwoju Edukacji w 2013, J. Sobańskia-Jędrych, B. Karpeta-Peć i M. Torenc:

Z licznych badań dotyczących tych zależności można wywnioskować, że uczeń uzdolniony charakteryzuje się przede wszystkim przyjaznym stosunkiem do ludzi, skłonnością obcowania z dorosłymi, otwartością na nowe doświadczenia, sumiennością w wykonywaniu zadań i ciekawością poznawczą. Niestety stwierdzenie, że wszyscy uczniowie uzdolnieni są jednocześnie ekstrawertyczni, optymistyczni, śmiali i posiadający wysoką samoocenę byłoby zbyt daleko idącym uproszczeniem.

Autorki rzetelnie informują, że nierzadko zdarza się, że w wyniku braku równowagi między wysokim rozwojem intelektualnym a sferą emocjonalną, społeczną lub motywacyjną. Osoba zdolna często woli towarzystwo dorosłych, a w grupie rówieśniczej ukrywa talent, by uniknąć etykietki „kujona”, z którą wiąże się poczucie wykluczenia i odrzucenia. Może też wchodzić w konflikty ze szkołą i nauczycielami z powodu nudy czy bycia niedocenionym albo niezrozumianym, a wręcz często stłamszonym. Staje się tak często, kiedy wewnętrzna potrzeba osiągnięć, wyzwań, ciekawości i twórczości zderza się z systemem promującym myślenie odtwórcze i pasywne odbieranie wiedzy.

Uczeń wybitnie zdolny – kiedy program to za mało?

Praca z wybitnie zdolną jednostką to spore wyzwanie. Musisz zadbać o Twojego ucznia nie tylko pod kątem intelektualnym, ale też emocjonalnym. Jak zyskać pewność, że standardowy program mu nie wystarcza? Obserwuj sygnały, które wysyła Twoja uczennica lub uczeń.

Jak rozpoznać znudzenie i spadek motywacji?

Lekcja nudzi ucznia, gdy wymagania nie są dostosowane do jego możliwości.. Standardowe powtórki są dla niego nużące, co może prowadzić do pozorowania pracy lub wręcz odmowy wykonywania ćwiczeń, które uważa za trywialne.

Może pojawić się rozbieżność między potencjałem a ocenami. Taka osoba może zostać zaszufladkowana jako „leń, który dużo może, ale mu się nie chce”, podczas gdy w rzeczywistości straciła ona motywację przez brak odpowiednio postawionych wyzwań.

Dlaczego uczeń sam szuka trudniejszych zadań?

Osoba zdolna próbuje sobie utrudniać pracę – używa bogatego słownictwa i tworzy rozbudowane wypowiedzi, wykraczające poza poziom grupy. Zamiast prostych słów szuka tych rzadziej używanych i chętnie ryzykuje bardziej skomplikowane struktury. Jednocześnie zwykle będzie wykazywać łatwość i płynność w tworzeniu wypowiedzi ustnych i pisemnych.

Bywa, że osoba zdolna jest bardziej dociekliwa, samodzielnie stawia sobie zadania i poszukuje nieoczywistych rozwiązań. To może stanowić prawdziwe wyzwanie dla nauczyciela(-lki), jeśli nie traktuje uczniów/uczennic indywidualnie, po partnersku. O ile przeciętnej osobie nie przeszkadza, gdy lekcja ogranicza się do realizacji programu, o tyle osoba wybitna może stracić szacunek do takiego nauczyciela/ki wycofując się z aktywności.

Skąd bierze się bunt i kwestionowanie zasad

Bunt wydaje się być naturalną konsekwencją nieodpowiedniego prowadzenia osoby wybitnie zdolnej. Taka osoba na ogół źle funkcjonuje w sztywnych strukturach i modelach, oczekuje swobody w działaniu. Bywa, że sprawia problem nauczyciel(k)om – oczekuje wciąż wyjaśniania, po co ma wykonywać dane zadanie albo wykazuje opór, kiedy nie widzi sensu zadania typu mechaniczne uzupełnianie luk.

Czy zdarzyło Ci się kiedyś, że uczeń lub uczennica poprawił(a) Twoją wymowę? Może to niezbyt przyjemne, ale nie da się zaprzeczyć, że świadczy o wiedzy i odwadze. Bywa, że osoby zdolne zadają nauczycielowi czy nauczycielce pytania, na które nie zna on/ona odpowiedzi, nawet jeśli uczy przedmiotu od lat. Zdarza się też, że kwestionują przedstawiony materiał, szukając dziury w całym.

Pamiętam pewną dziewczynkę, która dopowiadała wyjątki, kiedy przedstawiałam w uproszczeniu zasady Present Perfect. Wiesz na pewno, że nie jest to prosty do wyjaśnienia czas gramatyczny, a kiedy ktoś zalewa dodatkową masą wyjątków i drobnych rodzajów niestandardowych użyć, reszta grupy traci uwagę i zaczyna się irytować. Co zrobić? Jak działać w takiej sytuacji? Może nie będzie to łatwe ani oczywiste, ale na pewno ciekawe i rozwijające!

Praca z uczniem zdolnym – poznaj techniki, które angażują talent

Co robić, jeśli standardowe ramy kursu stają się zbyt ciasne? Jednym ze sposobów radzenia sobie z tym wyzwaniem jest przyspieszanie nauki – uczeń może przeskoczyć poziom, dostać listę dodatkowych słów do zapamiętania w domu albo bardziej zaawansowane struktury gramatyczne do samodzielnej nauki. Ale pamiętaj, że nie chodzi o zasypywanie zadaniami, które nie stanowią wyzwania, ponieważ nie zlikwiduje to u ucznia poczucia znudzenia czy bezcelowości.

Dużo ciekawszą i bardziej korzystną wydaje się być jednak koncepcja wzbogacania i poszerzania umiejętności ucznia, tzw. rozwój horyzontalny. Co to oznacza w praktyce? Najkrócej rzecz ujmując., zamiast „więcej tego samego”, oferuj zadania o wyższym stopniu trudności poznawczej, które wymagają myślenia krytycznego, analizy i syntezy, a nie tylko reprodukcji wiedzy.

Ucz też ucznia samodzielnej nauki, rozwijaj kreatywność i zaangażowanie, aby rozwój był harmonijny i nie pomijał roli emocji i uczenia się w grupie,

Jak wdrożyć otwarte formy pracy na lekcji angielskiego?

Aby skutecznie wdrożyć tę zasadę w klasie, warto sięgnąć po otwarte formy pracy, które naturalnie wspierają indywidualizację i autonomię. Kilka z nich wymieniam poniżej.

Jak wprowadzić pracę swobodną na lekcji angielskiego?

Wygospodaruj od czasu do czasu 10–20 minut lekcji na pracę swobodną. Pozwól uczniowi samodzielnie wybrać temat (np. życie za 100 lat w kosmosie, gdy wprowadziliście akurat Future Simple) lub formę pracy (np. wywiad, nagrywanie filmiku, książeczka, komiks). Działania podejmowane przez uczniów muszą dotyczyć materiału realizowanego na lekcji. Uczniowie mogą korzystać z dowolnych źródeł, jednak ich praca powinna być monitorowana pod kątem równej partycypacji, poprawności językowej itd.Sprawdź i doceń efekty pracy Twoich uczniów. Zrób to na przykład poprzez prezentację ich osiągnięć przed całą klasą.

• Stacje. Bardzo dobrym pomysłem na uniknięcie nudy, nie tylko u ucznia zdolnego, np. w trakcie lekcji powtórkowej, jest zastosowanie stacji edukacyjnych z różnorodnymi zadaniami. Uczeń zdolny może wybierać stacje z zadaniami problemowymi lub twórczymi, pracując we własnym tempie i decydując o kolejności działań, co wzmacnia jego poczucie sprawstwa. Tam, gdzie jedna osoba wybierze uzupełnianie luk czy łączenie połówek pasujących zdań, osoba zdolna może wymyślać swoje zdania czy dopisywać alternatywne zakończenia historyjek.
• Praca projektowa. W pracy nad projektem plastyczno-językowym bądź innym projektem grupowym nauczyciel ma szansę zindywidualizować zadania tak, aby każdy miał odpowiednie wyzwanie (np. jeden uczeń wycina obrazki i dopasowuje je do słów, drugi wpisuje do słów brakujące literki, a trzeci szuka synonimów słów albo wymyśla rymy – jestem pewna, że jesteś w stanie odpowiednio przyporządkować te instrukcje do uczniów na różnym poziomie). Tego typu zadanie stawia nie tylko na rozwój intelektualny, ale też na współpracę i kreatywność. Jak piszą autorki wspomnianej już pracy „Rozwijanie zdolności językowych na lekcji języka obcego”:

Różnicowanie treści i tempa kształcenia uczniów ze zdolnościami do nauki języków obcych, wynikające z zasad indywidualizacji procesu uczenia się i nauczania, nie oznacza wyłącznie tworzenia indywidualnego toku nauki dla każdego ucznia uzdolnionego. Przedstawione możliwości rozwijania potencjału do nauki języków obcych u uczniów mogą się wzajemnie uzupełniać i dają możliwość uwzględnienia indywidualnych cech uczniów zdolnych.

• Zadania otwarte, free practice. Zachęć ucznia zdolnego do stosowania zadań o otwartym zakończeniu (np. dokończ zdania, na podstawie wskazówek napisz zdania o sobie/rozmowę na temat x) albo przekształcaj te schematyczne w bardziej kreatywne. Przykładowo, u starszych uczniów przy wprowadzaniu trybów warunkowych czy czasów gramatycznych pojawiają się często zadania, w których uczniowie mają podać odpowiednią formę czasownika. W trakcie gdy pozostali ćwiczą się w „controlled practice”, możesz poprosić ucznia zdolnego o zastosowanie urozmaiconych zdań, np. takich w których przekształca on cały rezultat w trybie warunkowym. Albo po danym rezultacie musi pociągnąć całą historię w trybie warunkowym np, że jeśli krokodyl zjadłby mnie na obiad, znalazłabym się w jego brzuchu. I dalej uczeń dopisuje: Jeśli znalazłabym się w jego brzuchu, …poznałabym układ pokarmowy krokodyla. A potem porzuca kolejne przykłady z książki i kontynuuje swoją historyjkę np. Jeśli poznałabym układ pokarmowy krokodyla, zostałabym przez niego strawiona i wydalona. Jeśli krokodyl by mnie wydalił, mogłabym dostać 6 z kartkówki z układu pokarmowego.

Metodyka zazwyczaj zaleca odpowiedni czas na controlled practice. Twój uczeń zdolny szybciej przechodzi jednak do fazy free practice. Często możesz całkowicie pominąć w jego przypadku mechaniczne ćwiczenia.

• Role-playing i creative writing. Jeśli chodzi o rozwój mówienia i pisania, dwie wyżej wymienione techniki nie mają sobie równych. W każdej z nich osoba zdolna może „zabłysnąć” ciekawym słownictwem, ogromnym zasobem struktur językowym, czy swobodą i płynnością. Osoby działające w grupie lub w parze z takim uczniem mogą dodawać swój wkład bez obawy, że zadanie nie zostanie wykonane, jednocześnie uczyć się od ucznia zdolnego. Wszelkie zadania ćwiczące kreatywność mają dla uczniów zdolnych ogromną wartość dodaną w postaci zwiększonej motywacji.

Do innych technik kreatywnych należą też brainstorming (burza mózgów), mapy myśli, sketchnotki, ale też wszelkie gry i zabawy ułatwiające rozwijanie kreatywności szczególnie u młodszych uczniów, u których czynnikiem bardzo istotnym dla wspierania ich uzdolnień jest kształtowanie ich zainteresowań w danym zakresie, rozwijanie pamięci i uwagi, stymulacja procesów poznawczych czy ruch, kształtowanie pozytywnych relacji w oparciu o dobrą zabawę, śmiech i współpracę.

Sprawdź też:

– Strategie radzenia sobie z trudnymi zachowaniami uczniów

Jak wykorzystać metodę indukcyjną na lekcji angielskiego?

Dużo ciekawsza, ale i bardziej wymagająca niż klasyczna „wykładowa” prezentacja gramatyczna, będzie metoda indukcyjna. Zamiast podawać gotowe reguły gramatyczne, warto pozwolić uczniowi samodzielnie je odkryć na podstawie analizy przykładów. Wykorzystuje to jego naturalne predyspozycje do wnioskowania i analizy struktur językowych. Zwróć uwagę, że korzysta na tym cała grupa, ponieważ obserwacja indukcji to w rzeczywistości obserwacja tego, jak naturalnie odbywa się komunikacja w języku obcym – zwykle nasz rozmówca nie wykłada nam, co oznacza czas, którego użył, tylko musimy to wywnioskować z kontekstu. Tu drobna uwaga – pamiętaj, że uczniom dyslektycznym indukcja sprawia dużo trudności, więc będą potrzebowali dodatkowej prezentacji w bezpośredni, jasny i przystępny sposób.

Jak wykorzystać Peer Tutoring i wzajemne nauczanie?

Jednym z filarów rozwijania autonomii ucznia uzdolnionego jest tzw. pedagogika kooperacji (nauczanie kooperatywne). Polega ona na organizowaniu pracy w parach i grupach, co wymusza na uczniach interakcję, negocjacje i wspólne rozwiązywanie problemów,. Dzięki temu uczniowie nie tylko zdobywają wiedzę, ale też rozwijają kompetencje społeczne (rozwiązywanie konfliktów, odpowiedzialność za grupę). Wzajemne nauczanie jest wielką szansą, ponieważ ma potencjał wykorzystania uzdolnień uczniów całej grupy.

Renzulliego i Reis proponują tzw. enrichment clusters, w których uczniowie o podobnych zainteresowaniach współpracują, co pozwala na transfer umiejętności i wiedzy między nimi w naturalnym środowisku rówieśniczym. W takich parach/grupach uczniowie wchodzą w rolę ekspertów w danej dziedzinie, nierzadko używając autentycznych źródeł czy np. specjalistycznego słownictwa, aby rozwiązać realny problem.

W przypadku zajęć angielskiego wystarczy, że jedna osoba w parze dostanie rolę nauczyciela/eksperta gramatycznego i będzie miała za zadanie wyjaśnić użycie, formowanie czasu, a następnie sprawdzić poprawność zadania (klucz może podrzucić nauczyciel) – role i skład par/grup mogą się oczywiście zmieniać, ale wprowadzenie takiego urozmaicenia na niektórych lekcjach może być motywujące i angażujące dla wszystkich uczniów, nie tylko tych wybitnie uzdolnionych.

Zgodnie z zasadą Renzulliego i Reis a rising tide lifts all ships – szkoła powinna oferować każdemu możliwość pracy metodami zarezerwowanymi zazwyczaj dla uczniów uzdolnionych, bo każdy czerpie z nich dla siebie tyle korzyści, ile może.

Sprawdź też:

• 9 pomysłów na kooperacyjne gry i zabawy na lekcje angielskiego

Jak zarządzać grupą z uczniem zdolnym? Praktyczne wskazówki dla lektora

Poznaj najważniejszą zasadę zarządzania grupą, w której masz wybitnie zdolne dzieci. Zmień swoją rolę z „a sage on a stage” na „a guide on a side”. Co to oznacza dla Ciebie w praktyce?

• Zrezygnuj z długich wykładów.
• Przestań pełnić rolę „chodzącego słownika”.
• Naucz się odpowiadać „nie wiem” na pytania uczniów.
• Skup się na przewodniczeniu, facylitacji oraz cheerleadingu.

Porzucenie przekonania o własnej wszechwiedzy bywa trudne. Jest jednak niezwykle uwalniające dla lektora.

Jak przeprowadzić jigsaw reading krok po kroku?

Doskonałym przykładem aktywności, w której nie zapewniasz klucza ani ekspertyzy, a jedynie przewodnictwo organizacyjne i metodyczne, jest tzw. „jigsaw reading”, która promuje współpracę i sprawia, że każdy uczeń staje się niezbędnym elementem procesu zdobywania wiedzy przez całą grupę.

1. Dzielisz tekst z podręcznika na logiczne fragmenty (np. 4 części: A, B, C, D). Fragmenty te nie powinny być zbyt długie, aby uczniowie mogli je dokładnie przeanalizować w wyznaczonym czasie.
2. Klasa zostaje podzielona na grupy, którym przydziela się jeden fragment tekstu (np. jedna grupa zajmuje się tylko fragmentem A, inna fragmentem B itd.). Uczniowie w tych grupach mają za zadanie stać się „ekspertami” od swojej części. Muszą przeczytać tekst, zrozumieć słownictwo, wychwycić główne myśli i ewentualnie przygotować się do przekazania tej wiedzy innym osobom.
3. Następuje wymieszanie składów. Tworzone są nowe grupy, w których znajduje się przynajmniej jeden przedstawiciel (ekspert) z każdej poprzedniej grupy (czyli w jednej grupie mamy osoby od fragmentu A, B, C i D). Każdy ekspert po kolei referuje swoją część artykułu pozostałym członkom nowej grupy. Celem jest wykonanie wspólnie jakiegoś zadania (np. pytania na zrozumienie tekstu z podręcznika), które wymaga znajomości całego tekstu.

Jak pewnie zauważyłeś(-łaś) w tej aktywności uczniowie aktywnie włączają się, wręcz przejmują odpowiedzialność za proces dydaktyczny. Metoda ta pozwala na naturalną indywidualizację – uczeń zdolny może w grupie eksperckiej zgłębić temat bardziej szczegółowo lub pomóc słabszym kolegom w zrozumieniu tekstu. Podobnie jak w Enrichment Clusters, uczniowie pracują w grupie, co zwiększa ich umiejętności współpracy, a zarazem motywację i zaangażowanie w zadanie.

Zapobieganie nudzie i frustracji – strategia dla „szybkich” uczniów

Jeśli zauważasz w Twojej grupie zdolne dziecko odpowiednio wcześnie i zastosujesz wobec niego/całej grupy odpowiednie strategie, istnieje duża szansa, że zapobiegniesz jego nudzie i problemom wychowawczym, które mogą się w związku z nią pojawić. Jak temu zapobiec metodami dydaktycznymi? Kluczem jest indywidualizacja, autonomia i poczucie sprawczości.

• fast finishers mogą chętnie korzystać z dodatkowych źródeł – świetnie nadają się do tego technologie. Jeśli uczeń opanował materiał szybciej, pozwól mu na samodzielną naukę z zasobami takimi jak np. Khan Academy, filmiki na YT ze sprawdzonych kanałów językowych (dostosowanych do poziomu ucznia).
• osoba zdolna doceni danie jej wyboru – możesz zaproponować pracę projektową na samodzielnie wybrany temat albo przygotowanie filmiku czy prezentacji do pokazania później całej grupie
• dr Małgorzata Piotrowska-Skrzypek proponuje wprowadzenie tzw. czasu dla geniusza. Chodzi o to, aby pozwolić uczniowi poświęcić ok. 20% czasu pracy lekcji na zagadnienia, które go autentycznie interesują (np. przygotowanie animacji, czytanie wybranej książki) – dzięki temu unikniesz zastanawiania się za każdym razem, co zrobić z fast-finishers, aby się nie nudzili.
• nutka kreatywności i funu – miej zawsze ze sobą (albo schowane w sali) kilka wyciętych dymków dialogowych (są też post-ity w kształcie takich dymków) oraz np. obrazy czy zdjęcia wydrukowane; kiedy uczeń/uczennica skończy zadanie znacznie przed czasem, podrzuć jej/jemu taki zestaw i poproś o wymyślenie dialogu / mema / podpisów związanych z materiałem realizowanym na lekcji. Im lepiej poznasz ucznia lub uczennicę, tym ciekawsze wyzwanie możesz zadać Przykładowo: jeśli znasz zainteresowania dziecka, możesz narzucić wymaganie, aby dialog/mem jakoś o nie zahaczał. W tym przypadku dodanie wymogów może zwiększać motywację, dzięki budowaniu ciekawego wyzwania.

• teczka z zadaniami dodatkowymi lub kącik językowy – fast-finisher powinien mieć stały dostęp do zestawu zadań, które może podjąć w dowolnym momencie, gdy skończy pracę bieżącą. Możesz też przygotować „kącik językowy”, w którym umożliwisz lekturę czasopism obcojęzycznych, tworzenie własnych materiałów np. książeczki, (którą można tworzyć doraźnie, we fragmentach, dopisując historię wymyślonego bohatera), a nawet słuchanie audiobooków.
• jeśli uczeń kończy pracę wcześniej, możesz go zachęcić do twórczego przedstawiania wyników pracy, np. w formie map myśli, komiksów czy dialogów w chmurkach. Może też pomagać innym bądź sprawdzać wybranym uczniom (np. tym, którzy o to poproszą) poprawność wykonania zadania.

Sprawdź też:

• Faworyzowanie uczniów – jakie niesie ze sobą konsekwencje?

Early Stage Universe – jak wspieramy lektorów w nauczaniu uczniów zdolnych?

W Early Stage mamy więcej technik kooperacyjnych i aktywności, w których uczniowie traktują siebie jak ekspertów, zapraszamy, jeśli chcesz je poznać i stosować w pracy na co dzień! Poza mnóstwem gotowych materiałów dla uczniów na wszystkich poziomach uczących się w Early Stage, mamy rozbudowaną opiekę metodyczną i bogaty program szkoleń. Nasza metoda jest naturalnie przygotowana na uczniów o różnych potrzebach – łączymy potrzeby dzieciaków z dysleksją, w spektrum autyzmu, z różnymi wyzwaniami rozwojowymi i tych wybitnie uzdolnionych tak, aby każdy czuł się dostrzeżony i zaopiekowany, a lektor nigdy nie zostaje sam w sytuacji niestandardowej.

Checklista kontrolna: czy Twój uczeń potrzebuje trudniejszych zadań?

• ⏺️ Czy uczeń regularnie kończy zadania szybciej niż reszta grupy?
• ⏺️ Czy uczeń wykazuje znudzenie lub zniecierpliwienie podczas powtórek i ćwiczeń typu „drill”?
• ⏺️ Czy zapamiętuje nowe słówka i zwroty „w locie” oraz z łatwością naśladuje intonację, akcent i rytm języka obcego bez konieczności wielokrotnych powtórzeń?
• ⏺️ Czy potrafi samodzielnie wywnioskować regułę gramatyczną na podstawie kilku przykładów? (wnioskowanie indukcyjne)
• ⏺️ Czy używa bogatego słownictwa i tworzy rozbudowane wypowiedzi, wykraczające poza poziom podręcznika/grupy?
• ⏺️ Czy zadaje dociekliwe pytania drążące temat?
• ⏺️ Czy rozwiązuje zadania w sposób nietypowy, odbiegający od schematu? (kreatywność i myślenie dywergencyjne)
• ⏺️ Czy wyłapuje niuanse znaczeniowe/gramatyczne i błędy (własne lub innych)?
• ⏺️ Czy samodzielnie sięga po dodatkowe źródła w języku obcym (filmy, artykuły, gry)?

Checklista metodyczna: jak postępować z osobą zdolną

• ⏺️ Wiem, jak zakwalifikować ucznia ponadprzeciętnie zdolnego.
• ⏺️ Rozumiem różnicę między zasypywaniem osoby zdolnej zadaniami mechanicznymi a rozwojem horyzontalnym, wzbogacaniem takiej osoby.
• ⏺️ Wiem, jakie zadania dodatkowe oferować osobie zdolnej.
• ⏺️ Wiem, jak pracować z osobą zdolną, aby rozwijać jej potencjał intelektualny i społeczny.
• ⏺️ Rozumiem, dlaczego strategie kooperacyjne pomagają zarządzać grupą z uczniami zdolnymi.
• ⏺️ Wiem, jak motywować osobę zdolną.
• ⏺️ Wiem, jak oceniać osobę zdolną.
• ⏺️ Rozumiem, dlaczego osoba zdolna może stwarzać problemy wychowawcze.
• ⏺️ Umiem odróżnić specjalne potrzeby edukacyjne osoby zdolnej od osoby z wysokim poziomem intelektualnym będącej w spektrum autyzmu.
• ⏺️ Wiem, co mogę zaproponować tzw. fast finishers.
• ⏺️ Czuję się zainspirowany(-na) do stworzenia kącika językowego. 🙂
• ⏺️ Umiem opisać swoją rolę w procesie edukacyjnym osoby zdolnej („a sage on a stage” vs. „a guide on a side”).

Najczęściej zadawane pytania o ucznia zdolnego (FAQ)

Chcesz pracować w szkole, która daje lektorowi narzędzia do pracy z każdym talentem? [Sprawdź aktualne oferty i dołącz do naszego zespołu!]

Sprawdź też:

• Growth Mindset. Co to jest? Czym się różni od fixed mindset?
• Jak współpracować z wysoko wrażliwym uczniem?

Autorka artykułu:

Beata Wysocka – metodyczka główna Early Stage, trenerka umiejętności poznawczych, jogi i mindfulness dla dzieci, nauczycielka MBSR. Z wykształcenia filolożka języka angielskiego i psycholożka. Zawsze pilnuje ważnych dla niej i dla Early Stage wartości – ekologii, NVC (non-violent communication, komunikacji bez przemocy), otwartości na różnorodność, a przede wszystkim cyfrowego i psychicznego dobrostanu dzieci i młodzieży. Jest współautorką podręczników do angielskiego dla uczniów Early Stage. W wolnych chwilach chodzi po górach i medytuje.

Zapraszamy też do podcastów, webinariów i artykułów autorki: ⤵️

• ➡️ Webinarium Mindfulness w edukacji
• ➡️ Artfully – o wykorzystaniu sztuki na zajęciach języka angielskiego
• ➡️ Jak uczyć myślenia (krytycznego) na lekcjach języka angielskiego
• ➡️ Podcast o kreatywności
• ➡️ Podcast o radzeniu sobie ze stresem
• ➡️ 5 mitów o nauczaniu i dlaczego te mity to mity

Źródła:

1. https://renzullilearning.com/e... na tej stronie znajdziesz pełen opis teorii i pracy badawczej